Đã từng có thời gian, những cuộc rượu ở vùng cao kéo dài từ chiều đến đêm khuya. Chỉ vì vài chén quá đà, chuyện nhỏ thành chuyện lớn; từ lời qua tiếng lại dẫn đến xô xát, mâu thuẫn gia đình, mất đoàn kết trong cộng đồng, thậm chí phát sinh các vụ việc về an ninh trật tự.

Ông Hoàng Văn Gửi, ở thôn Tông Áng, xã Lâm Thượng (Lào Cai) cho biết, rượu, bia vẫn hiện diện trong các dịp cưới hỏi, lễ, tết hay khi có khách. Nhưng ông cũng chứng kiến không ít trường hợp vì say xỉn mà không làm chủ được lời nói, hành vi, ảnh hưởng đến hạnh phúc gia đình và tình làng nghĩa xóm.

"Qua thực tế, có những trường hợp anh em mâu thuẫn; làng xóm cũng vì chén rượu mà lời ra tiếng vào, làm mất tình cảm với nhau, thậm chí còn xảy ra xô xát. Điều đáng lo ngại nhất là tình trạng vợ chồng cãi vã, người chồng hành hạ vợ con, khiến vợ con phải chịu nhiều tổn thương, mất ăn, mất ngủ" - ông Gửi chia sẻ.

Để gìn giữ nét đẹp văn hóa mà không để men rượu trở thành nguyên nhân của những hệ lụy, chính quyền địa phương, các đoàn thể và người có uy tín trong cộng đồng đã kiên trì tuyên truyền tại các cuộc họp thôn, sinh hoạt cộng đồng; vận động người dân không điều khiển phương tiện sau khi sử dụng rượu, bia và kịp thời nhắc nhở những trường hợp có biểu hiện vi phạm.

Ông Nông Đức Doãn, Bí thư Chi bộ thôn Khánh Thiện cho biết, thôn có hơn 1.500 nhân khẩu, chủ yếu là đồng bào Tày và Dao. Trước đây có khoảng 10 trường hợp thường xuyên uống rượu rồi gây mất trật tự, chửi bới vợ con, mở loa lớn hoặc tụ tập đánh bài. Sau nhiều lần tuyên truyền, giáo dục và hòa giải, các trường hợp này đều đã có chuyển biến tích cực.

"Chúng tôi đã tuyên truyền rất nhiều đối với những người thường xuyên uống rượu say, có hành vi đánh đập vợ con và gây rối trật tự. Chúng tôi phối hợp với Ban Công tác Mặt trận và Tổ hòa giải để triệu tập các trường hợp vi phạm, trực tiếp nhắc nhở, giáo dục. Qua đó, những người vi phạm dần nhận thức được hành vi của mình và đã giảm bớt các vi phạm, góp phần hạn chế tình trạng bạo lực gia đình và mất trật tự tại địa phương" - ông Doãncho biết thêm.

Không chỉ tuyên truyền ở khu dân cư, Công an xã Lâm Thượng còn xác định phòng ngừa từ sớm là giải pháp lâu dài. Cán bộ công an thường xuyên xuống cơ sở, phân tích những vụ việc xảy ra ngay trên địa bàn để người dân thấy rõ hậu quả của việc lạm dụng rượu, bia.

Đáng chú ý, trang Facebook của Công an xã với hơn 27 nghìn ngườitheo dõi cũng trở thành kênh tuyên truyền hiệu quả. Những thông điệp ngắn gọn như:"Uống rượu, bia không sai, nhưng say để gây mất trật tự là vi phạm pháp luật"hay"Say rượu chửi bới, đánh nhau, đập phá tài sản sẽ bị xử lý theo quy định"được nhiều người chia sẻ, đặc biệt là thanh niên.

Song song với tuyên truyền, lực lượng công an cũng kiên quyết xử lý các trường hợp vi phạm. Ba năm gần đây, đã có 4 trường hợp bị lập hồ sơ đưa đi cơ sở giáo dục bắt buộc vì thường xuyên uống rượu gây mất an ninh trật tự; 12 trường hợp bị răn đe, kiểm điểm, xử phạt hành chính...

"Trong thời gian tới, chúng tôi sẽ tiếp tục đổi mới nội dung, ứng dụng khoa học, công nghệ trong công tác tuyên truyền; tăng cường tuần tra tại các khung giờ, địa bàn trọng điểm; phối hợp với các phòng, ban, đoàn thể nhân rộng các mô hình tự quản về an ninh trật tự, đồng thời vận động nhân dân tích cực tham gia phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, nêu cao tinh thần tố giác tội phạm" - Thiếu tá Nông Thị Thúy Nga, Phó Trưởng Công an xã Lâm Thượng cho biết.

Những chuyển biến ấy đang dần mang lại hiệu quả rõ nét. Các vụ việc liên quan đến rượu, bia như bạo lực gia đình, gây rối trật tự công cộng hay tai nạn giao thông trên địa bàn xã Lâm Thượng đều giảm đáng kể. Quan trọng hơn, trong mỗi gia đình, mỗi dòng họ, việc nhắc nhở nhau uống có chừng mực đã trở thành một thói quen.

"Anh em trong họ hàng chúng tôi, vào các buổi họp dòng họ, chi họ và trong các dịp cưới hỏi, đều được nhắc nhở hạn chế sử dụng rượu, bia. Nếu có uống để vui thì cũng phải biết điểm dừng; khi đã thấy say thì nên dừng lại, không uống quá nhiều, vì sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe và làm mất trật tự nơi công cộng. Bên cạnh đó, khi sử dụng rượu, bia rất dễ xảy ra lời ra tiếng vào, có thể dẫn đến mất đoàn kết trong nội bộ dòng họ" - ông Hoàng Văn Hòa, người có uy tín trong dòng họ Hoàng ở xã Lâm Thượng, tỉnh Lào Cai chia sẻ.

Sự thay đổi không chỉ thể hiện ở những con số mà còn ở chính nhận thức của người dân. Anh Hoàng Trọng Diên cho biết, giờ đây mỗi khi tham gia các cuộc vui, anh luôn tự nhắc mình uống có chừng mực, tuyệt đối không điều khiển phương tiện sau khi đã sử dụng rượu, bia và tránh những lời nói thiếu kiềm chế để không xảy ra mâu thuẫn.

"Luôn nhắc nhở bản thân phải hạn chế sử dụng rượu, bia và chỉ uống khi thực sự cần thiết để giao lưu hoặc trong các bữa tiệc, công việc của gia đình. Tuy nhiên, cũng chỉ sử dụng ở mức độ vừa phải, hạn chế. Trong khi sử dụng rượu, bia, cần tránh những lời qua tiếng lại để không xảy ra cãi vã ngoài ý muốn. Sau khi sử dụng rượu, bia thì không nên tham gia giao thông, bởi khi đó bản thân không còn đủ tỉnh táo, có thể gây tai nạn cho chính mình và ảnh hưởng đến người khác" - anh Diên chia sẻ thêm.

Bình yên của bản làng không chỉ được gìn giữ bằng những buổi tuyên truyền, tuần tra của lực lượng công an, mà còn được xây dựng từ ý thức của mỗi người dân. Khi mỗi chén rượu được nâng lên đúng lúc, đúng mực và có trách nhiệm, những cuộc vui sẽ không còn là khởi nguồn của những nỗi buồn. Đó cũng là nền tảng để xây dựng xã Lâm Thượng ngày càng an toàn, đoàn kết và văn minh.