Đang vào mùa thu hoạch, vườn chanh dây rộng 3 héc ta của ông Phạm Hồng Việt ở làng Tum, xã Ya Ly, tỉnh Quảng Ngãi luôn nhộn nhịp người làm việc. Dưới những giàn chanh dây xanh tốt, công nhân tất bật chăm sóc và thu hái những lứa quả đầu mùa.

Hơn một năm trước, khu đất này chủ yếu trồng các loại cây truyền thống hiệu quả kinh tế thấp. Năm 2025, ông Việt mạnh dạn đầu tư trồng thử nghiệm 1 héc ta chanh dây. Kết quả mang lại ngoài mong đợi khi lợi nhuận đạt khoảng 200 triệu đồng/ha trong một chu kỳ sản xuất.

Ông Việt tiếp tục mở rộng diện tích lên khoảng 7ha, đến nay 3ha đã cho thu hoạch. Ông đầu tư hệ thống tưới nhỏ giọt và áp dụng quy trình chăm sóc đồng bộ.Ông Phạm Hồng Việt cho biết:Nhiều hộ dân trong xã đã chuyển đổi đất sản xuất kém hiệu quả sang trồng loại cây này.

Ông Phạm Hồng Việt cho biết thêm: “Đây là một mô hình mà lấy ngắn nuôi dài. Một héc ta mà bà con chăm sóc kỹ thì trong vòng từ 1 năm đến 1,5 năm có thể thu lời 200 triệu. Một gia đình chỉ cần trồng khoảng cỡ 5 đến 7 sào thôi đã có được nguồn thu nhập để trang trải cuộc sống, phục vụ cho thời gian trồng những cây công nghiệp dài ngày tốt hơn. Đến thời điểm bây giờ, 15 hộ tham gia hội chanh dây trên địa bàn xã đã xuống giống diện tích gần 20ha rồi. Những bà con xung quanh khi họ thấy hiệu quả thì họ tự họ nhân rộng lên”.

Cách xã Ya Ly không xa, tại thôn Plei Sar, xã Ia Chim, tỉnh Quảng Ngãi, những cánh đồng chanh dây quy mô lớn đang phủ kín màu xanh. Đây là vùng nguyên liệu do Công ty Cổ phần Chế biến Nông sản Sao Mai đầu tư nhằm phục vụ nhu cầu chế biến và xuất khẩu.

Ông Lê Ngọc Huy, Quản lý vườn chanh dây của Công ty Cổ phần Chế biến Nông sản Sao Mai cho biết, doanh nghiệp bắt đầu triển khai trồng chanh dây từ đầu tháng 4 năm nay. Đến nay, diện tích đã cho thu hoạch những lứa quả đầu tiên với năng suất dự kiến khoảng 35 tấn/ha. Toàn bộ diện tích đều được lắp đặt hệ thống tưới tiết kiệm nước nhằm giảm chi phí sản xuất và nâng cao hiệu quả canh tác.

Vùng nguyên liệu này còn tạo việc làm cho người dân địa phương. Bởi sau khi cho doanh nghiệp thuê đất, nhiều hộ dân địa phương tiếp tục làm việc ngay tại các vườn chanh dây của doanh nghiệp. Bình quân mỗi ngày có khoảng 50 lao động tham gia chăm sóc và thu hoạch chanh dây. Theo ông Lê Ngọc Huy, ngoài sản lượng từ vùng nguyên liệu do doanh nghiệp đầu tư, công ty còn mua chanh dây của nông dân trong khu vực để phục vụ chế biến:

“Hiện tại, quy cách trồng của mình là 1ha khoảng 1.000 cây. Hàng cách hàng 6m, cây cách cây 1,5m. Hệ thống tưới ở đây là tưới tiết kiệm nước. Năng suất đạt cao hơn so với nhiều nơi khác. Sau 3 tháng là bắt đầu ra trái bói và cho thu hoạch. Nếu giá cả duy trì như hiện tại thì cây chanh dây ổn định hơn so với cây mì. Hiện nay, chanh dây đang được nhà máy thu mua với giá khoảng 11 nghìn đồng/kg”, ông Lê Ngọc Huy chia sẻ.

Nhờ các vùng trồng tập trung, nhiều lao động nông thôn, đặc biệt là phụ nữ và đồng bào dân tộc thiểu số ở tỉnh Quảng Ngãi đã có thêm việc làm ngay tại địa phương. Chị Y Du, ở thôn Plei Sar, xã Ia Chim cho biết, công việc chăm sóc và thu hoạch chanh dây mang lại thu nhập, giúp ổn định cuộc sống gia đình:

Chị Y Du nói: “Đi cắt cành rồi đi hái trái chanh. Dạ nếu đi làm thường xuyên thì tầm một tháng thì 6 triệu đồng. Vườn chanh dây ở đây rất lớn, giúp bà con có thêm việc làm thường xuyên”.

Tỉnh Quảng Ngãi hiện có khoảng 1.000ha trồng chanh dây, được phát triển theo nhiều hình thức như trồng thuần trên đất sản xuất kém hiệu quả hoặc xen canh trong các vườn cây lâu năm. Năng suất bình quân đạt từ 45 - 50 tấn/héc ta.Với mức giá dao động từ 9.000 - 10.000 đồng/kg, mỗi héc ta chanh dây có thể mang lại doanh thu từ 400 - 500 triệu đồng trong một chu kỳ sản xuất kéo dài từ 15 - 18 tháng. Tuy nhiên, đây cũng là loại cây đòi hỏi vốn đầu tư và kỹ thuật chăm sóc khá cao. Chi phí đầu tư cho 1ha trong một chu kỳ sản xuất hiện khoảng 100 - 120 triệu đồng. Để phát triển bền vững, ngành nông nghiệp đang đẩy mạnh tập huấn kỹ thuật, xây dựng mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói và tăng cường liên kết với doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu.

Ông Bùi Đức Trung, Phó Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt, bảo vệ thực vật và quản lý chất lượng, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Ngãi cho biết, trên địa bàn tỉnh đã có nhiều doanh nghiệp tổ chức mua, sơ chế và chế biến chanh dây phục vụ xuất khẩu. Tỉnh sẽ tiếp tục phối hợp với doanh nghiệp rà soát quỹ đất, xây dựng các vùng nguyên liệu tập trung gắn với nhu cầu chế biến.

“Thời gian qua,Trồng trọt, bảo vệ thực vật và quản lý chất lượng, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Ngãiđã tổ chức nhiều lớp tập huấn về quy trình sản xuất các loại cây trồng trên địa bàn, nhất là những cây trồng chủ lực. Trong đó có cây chanh dây, một loại cây trồng quan trọng vì mang lại hiệu quả kinh tế cao cho người dân.Ngoài việc hướng dẫn kỹ thuật trồng và chăm sóc, sau khi người dân triển khai sản xuất, Chi cục sẽ phối hợp với chính quyền địa phương xây dựng mã số vùng trồng, đồng thời liên kết với doanh nghiệp để bao tiêu sản phẩm cho người dân”, ôngBùi Đức Trung cho biết thêm.