Nguy cơ chậm tiến độ vì giá vật liệu xây dựng tăng cao

Từ đầu năm đến nay, giá vật liệu xây dựng như cát, đá, sỏi, đất san lấp liên tục tăng, gây rất nhiều khó khăn cho người dân và doanh nghiệp. Một số công trình đầu tư công có nguy cơ chậm tiến độ và bị đội vốn. Hiện nay, nhiều địa phương đang tìm giải pháp để việc cung cấp vật liệu xây dựng ổn định hơn, nhưng trên thực tế, công tác quản lý và quy hoạch trong lĩnh vực này vẫn còn nhiều hạn chế.

Hiện nay, giá vật liệu xây dựng đã tăng khoảng 30% so với cuối năm 2025, gây áp lực lớn lên chi phí xây dựng. Các loại cát, đá, xi măng, nhựa đường tăng cao, đặc biệt cát xây dựng tăng gấp đôi ở một số khu vực. Theo tính toán của các doanh nghiệp, trong tổng giá trị công trình, chi phí vật liệu đầu vào chiếm 60%, chi phí nhân công chiếm 20%. Do đó, các công trình xây dựng dân dụng và hạ tầng với giá trị khoảng 10 tỉ đồng thì có thể phải bù lỗ lên tới vài trăm triệu đồng.

Ông Nguyễn Xuân Mạnh, Trưởng phòng kỹ thuật, Công ty TNHH xây dựng công trình Hoàng Hà cho biết: "Nguồn vật tư rất khan hiếm và đắt đỏ. Từ sắt thép, cát, đá, sỏi, nhân công gần như đều tăng gấp đôi. Lãnh đạo doanh nghiệp đã chấp nhận làm dù phải bù lỗ, mà bù lỗ rất nhiều. Xác định như vậy nên chúng tôi đã phải sắp xếp nguồn tài chính và tập kết vật tư trong nhiều ngày, nhiều tháng để đáp ứng đúng tiến độ. Đây là việc rất khó khăn và thiệt hại rất lớn đối với doanh nghiệp".

Giá vật liệu xây dựng biến động mạnh tại nhiều địa phương

Tại tỉnh Đắk Lắk, giá vật liệu xây dựng thời gian gần đây liên tục tăng và nhiều thời điểm khan hiếm cục bộ. Theo Sở Xây dựng tỉnh Đắk Lắk, năm 2026, nhu cầu đá xây dựng khoảng 5 triệu m3, trong khi sản lượng được cấp phép chỉ 3,24 triệu m3; nhu cầu cát khoảng 3,7 triệu m3 nhưng sản lượng được cấp phép chỉ 782.500 m3. Nguồn cung thiếu hụt khiến giá cát, đá, gạch không nung tăng cao, bê tông tươi có thời điểm khan hiếm.

Ông Bùi Thanh Vũ, Trưởng phòng Kinh tế và Vật liệu xây dựng, Sở Xây dựng tỉnh Đắk Lắk cho biết: "Phía Sở Xây dựng trong thời gian tới sẽphối hợp với chủ đầu tư và các địa phương rà soát, cập nhật thường xuyên nhu cầu sử dụng vật liệu của các công trình, dự án trọng điểm của Đắk Lắk, nhất là đá, cát và đất san lấp để điều tiết cho phù hợp. Tiếp tục phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Công Thương đánh giá khả năng cung ứng của các mỏ hiện có; rà soát các khu vực được phê duyệt trữ lượng hoặc có tiềm năng khoáng sản chưa được cấp phép, từ đó có phương án xây dựng, bổ sung nguồn cung vật liệu xây dựng".

Không chỉ tăng giá, mà việc thiếu vật liệu xây dựng đang là vấn đề khiến các nhà thầu, chủ đầu tư lo ngại sẽ ảnh hưởng đến tiến độ các công trình. Trong đó, có cả các dự án sử dụng vốn đầu tư công vì nỗi lo "đội giá". Mặc dù đã có phương án dự phòng rủi ro từ biến động giá của thị trường, song đà tăng quá mạnh hiện nay khiến nhiều doanh nghiệp và nhà thầu vỡ kế hoạch tài chính.

Ông Nguyễn Quốc Hiệp, Chủ tịch Hiệp hội nhà thầu xây dựng Việt Nam nêu thực tế: "Trong việc đối phó với tình trạng tăng giá vật liệu xây dựng hiện nay, thực tế chúng tôi kiểm tra tại các địa phương, việc thông báo giá của các Sở Xây dựng so với giá thực trên thị trường vẫn chậm và không sát với thị trường, vì vậy giá để cập nhật thanh toán vẫn không thực tế. Chúng tôi đề nghị các cơ quan của Bộ kiểm tra thực tế các Sở Xây dựng đáp ứng, thực hiện việc này như thế nào để duy trì mặt bằng về giá".

Trước tình trạng vật liệu xây dựng ngày càng khan hiếm, để đáp ứng yêu cầu phát triển hạ tầng trong thời gian tới, cần có quy hoạch vùng nguyên, vật liệu có quy mô lớn. Về lâu dài, cần tăng cường sản xuất, sử dụng vật liệu xây dựng xanh, thay thế các loại vật liệu truyền thống.

PGS.TS Phạm Thúy Loan, nguyên Phó Viện trưởng, Viện Kiến trúc Quốc gia, Bộ Xây dựng cho rằng: "Chúng ta cần một chiến lược thúc đẩy xanh hóa toàn diện và hiệu quả, bao gồm cả những chiến lược lớn với những hành động cụ thể. Để làm được điều này phải có sự đồng lòng, sự chung tay của các đối tác trong xã hội. Quy định về sử dụng vật liệu không nung trong công trình xây dựng, tôi cho rằng đây là quyết tâm rất lớn của ngành xây dựng, của Chính phủ để chuyển đổi ngành xây dựng theo hướng xanh".

Chỉ còn hơn 3 tháng nữa là kết thúc năm 2026. Các nhà thầu và chủ đầu tư đang chạy đua với thời gian để đẩy nhanh tiến độ dự án đầu tư xây dựng. Vấn đề đặt ra cấp bách hiện nay là các lực lượng chức năng cần phối hợp tốt với các địa phương để tháo gỡ khó khăn trong quá trình triển khai dự án.

Bộ Xây dựng đề nghị UBND các tỉnh, thành phố chỉ đạo các sở xây dựng phối hợp với các cơ quan liên quan thường xuyên theo dõi, bám sát diễn biến của thị trường để kịp thời cập nhật, điều chỉnh công bố giá vật liệu xây dựng, chỉ số giá xây dựng cho phù hợp mặt bằng giá mới, tránh tác động của các hiện tượng đầu cơ, đẩy giá vật liệu xây dựng lên cao.