Đề xuất giảm mạnh số lượng thôn, tổ dân phố và tăng phụ cấp

TP Hà Nội đang lấy ý kiến dự thảo Nghị quyết quy định về tổ chức, hoạt động thôn, tổ dân phố và chế độ đối với người hoạt động không chuyên trách. Dự thảo đề xuất tinh gọn bộ máy, giảm số lượng đơn vị cơ sở, đồng thời điều chỉnh tăng phụ cấp. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng cần làm rõ căn cứ thực tiễn, đặc thù địa bàn và tác động chính sách trước khi ban hành.

Dự thảo Nghị quyết gồm 5 chương, 26 điều, nhằm hoàn thiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đồng thời sắp xếp lại hệ thống thôn, tổ dân phố theo hướng tinh gọn, hiệu quả. Theo dự thảo, mỗi thôn, tổ dân phố bố trí tối đa 5 người hoạt động, trong đó có 2 tổ phó. Các đơn vị từ 800 hộ dân (thôn) hoặc 1.000 hộ dân (tổ dân phố) được bố trí 2 tổ phó. Trong giai đoạn đầu, có thể chỉ định nhân sự lâm thời tối đa 12 tháng trước khi bầu cử chính thức.

Dự thảo đặt mục tiêu giảm khoảng 30% số thôn, tổ dân phố sau sắp xếp, thậm chí có nơi giảm tới 60% tùy điều kiện thực tế. Về chế độ, Hà Nội đề xuất mức phụ cấp bằng 12 lần lương cơ sở. Một số chức danh có thể hưởng từ 2 đến 2,8 lần mức lương cơ sở, nhằm nâng cao thu nhập, khuyến khích đội ngũ làm việc tại cơ sở.

Ông Phạm Ngọc Thảo, nguyên Phó Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam TP Hà Nội cho rằng, đây là chính sách có tác động lớn tới với trên 5.400 thôn, tổ dân phố, do đó cần nghiên cứu kỹ lưỡng, đánh giá toàn diện trước khi thông qua. Theo ông, hồ sơ dự thảo hiện chưa làm rõ bức tranh tổng thể về hệ thống cơ sở như quy mô dân cư, khối lượng công việc, đặc thù đô thị - nông thôn và sự khác biệt giữa Hà Nội với các địa phương khác.

“Cần xác định rõ “đặc thù Thủ đô” làm căn cứ xây dựng cơ chế riêng, đồng thời bổ sung ý kiến từ các sở, ngành để tăng tính thuyết phục khi trình Hội đồng nhân dân thành phố”, ông Thảo nhấn mạnh.

Nhiệm vụ thôn, tổ dân phố: Đề xuất sắp xếp lại theo nhóm rõ ràng

Góp ý về chức năng, ông Phạm Ngọc Thảo cho rằng nhiệm vụ hiện còn phân tán, thiếu hệ thống. Ông đề xuất nhóm lại thành 5 nhóm chính, gồm: Triệu tập, chủ trì các cuộc họp cộng đồng; Tổ chức thực hiện dân chủ ở cơ sở; Tuyên truyền, vận động phong trào; Quản lý, sử dụng công trình dân sinh; Thực hiện nhiệm vụ do cấp trên giao và báo cáo nhân dân. Ông Thảo cũng nhấn mạnh thôn, tổ dân phố là “cánh tay nối dài” của chính quyền cơ sở, chịu áp lực công việc lớn trong quản lý đời sống dân cư, hạ tầng, an ninh trật tự và môi trường.

Về phụ cấp và cơ chế vận hành, theo ông Phạm Ngọc Thảo, cần làm rõ căn cứ xây dựng mức phụ cấp, tránh tình trạng chưa tương thích với các chức danh cấp xã, phường. Ông cũng đề nghị xem xét thêm chế độ đối với các lực lượng như chi hội đoàn thể, ban công tác Mặt trận, ban thanh tra nhân dân, ban giám sát đầu tư cộng đồng - những lực lượng đang tham gia trực tiếp vào hệ thống chính trị cơ sở nhưng chưa có cơ chế đãi ngộ rõ ràng.

Góp ý vào dự thảo này, TS Bạch Thành Định,Chủ nhiệm Hội đồng Tư vấn Công tác Tôn giáo, Ủy ban MTTQ Việt Nam TP Hà Nội cho rằng, tờ trình hiện chưa cung cấp đầy đủ dữ liệu nền tảng như số lượng thôn, tổ dân phố, mức phụ cấp qua từng giai đoạn, cũng như chất lượng cơ sở vật chất và mức độ hài lòng của người dân. Ông cảnh báo nếu thiếu khảo sát thực tế, chính sách có thể mang tính áp đặt, khó khả thi khi triển khai.

“Mô hình thôn, tổ dân phố có tác động trực tiếp đến tổ chức sinh hoạt Đảng ở cơ sở, khi nhiều chi bộ có số lượng đảng viên rất lớn, gây khó khăn trong điều hành”, ông Định băn khoăn.

Ông cũng đề nghị làm rõ phạm vi “tự quản” của thôn, tổ dân phố, đặc biệt trong quản lý công trình công cộng, giám sát cộng đồng và phối hợp với các tổ chức chính trị - xã hội. Ngoài ra, cần quy định rõ cơ chế quản lý tài chính, quỹ cộng đồng, cũng như tiêu chí đại diện hộ dân trong sinh hoạt tại khu dân cư, nhất là ở các khu chung cư.

Các ý kiến chuyên gia đều thống nhất rằng việc tinh gọn và điều chỉnh chế độ cho thôn, tổ dân phố là cần thiết trong bối cảnh mới. Tuy nhiên, để chính sách khả thi, Hà Nội cần tiếp tục hoàn thiện cơ sở dữ liệu, đánh giá tác động đầy đủ và làm rõ đặc thù thực tiễn trước khi trình thông qua chính thức.