Cái giá nào để Nga và châu Âu kết thúc xung đột ở Ukraine?

Cập nhật: 5 ngày trước

VOV.VN - Trong các cuộc đàm phán tuần này với Mỹ về chấm dứt xung đột Ukraine, Nga tiếp tục đưa ra yêu cầu NATO rút lực lượng và căn cứ quân sự về giới tuyến năm 1997, trước khi NATO mở rộng. Trong khi đó, châu Âu đặt điều kiện ngừng bắn toàn diện để bắt đầu cuộc đàm phán về tương lai hòa bình của Ukraine.

Lập trường cứng rắn này cho thấy Nga không chỉ muốn giải quyết cuộc xung đột tại Ukraine mà còn tìm cách định hình lại cấu trúc an ninh châu Âu theo những điều kiện có lợi cho Nga. Còn châu Âu không muốn chấp nhận thực tế mà Nga áp đặt trong khuôn khổ các cuộc đàm phán về xung đột Ukraine.

Theo tài liệu mà tờ New York Times thu thập được từ một người tham gia đàm phán, các quan chức Nga đã lưu hành một văn bản ngày 10/11, trong đó tái khẳng định nhiều yêu cầu mà Moscow từng đưa ra hồi tháng 12/2021, chỉ hai tháng trước khi phát động chiến dịch quân sự toàn diện tại Ukraine.

Văn bản, đã được xác thực, cho thấy sau nhiều tháng chính quyền Tổng thống Donald Trump thúc đẩy ngoại giao nhằm chấm dứt xung đột, phía Ngahầu như vẫn duy trì những mục tiêu cốt lõi.

Điều đáng nói là Moscow yêu cầu NATO rút lực lượng khỏi sườn phía Đông của liên minh, bao gồm Ba Lan và các nước Baltic. Điều này đưa vấn đề an ninh của toàn châu Âu trở thành trọng tâm trong các cuộc thương lượng về Ukraine.

Tổng thống Nga Vladimir Putin lâu nay khẳng định muốn giải quyết những gì ông gọi là “nguyên nhân gốc rễ” của cuộc chiến, bao gồm các bất đồng sâu rộng giữa Nga với NATO và Ukraine. Việc Moscow tái đưa ra những yêu cầu từ năm 2021 cho thấy Nga muốn tận dụng tiến trình đàm phán hiện nay để đạt được những mục tiêu an ninh rộng lớn hơn, thay vì chỉ tập trung vào các điều kiện chấm dứt giao tranh.

Tài liệu cũng cho thấy những đề xuất về lợi ích kinh tế mà các đặc phái viên Mỹ Jared Kushner và Steve Witkoff đưa ra chưa giúp Washington đạt được nhượng bộ đáng kể từ Moscow. Một số nhà phê bình phương Tây cảnh báo Mỹ có nguy cơ vô tình tạo điều kiện để ông Putin khôi phục phạm vi ảnh hưởng kiểu thời Liên Xô, trải dài từ châu Âu tới Trung Á.

Nga muốn định hình lại cấu trúc an ninh châu Âu

Văn bản được phía Nga lưu hành tại các cuộc đàm phán ở Abu Dhabi, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) tuần này không có tiêu đề chính thức hay chữ ký. Trong ngoại giao, đây được gọi là tài liệu không chính thức, được sử dụng để trình bày lập trường của một bên mà không mang tính chất văn kiện chính thức.

Theo nội dung tài liệu, NATO phải loại trừ khả năng tiếp tục mở rộng liên minh, đồng thời chấm dứt “mọi hoạt động quân sự” tại Ukraine và những khu vực khác ở Đông Âu, Nam Kavkaz và Trung Á.

Không chỉ yêu cầu NATO hạn chế hoạt động quân sự, Moscow còn muốn các nước phương Tây chấm dứt mọi hoạt động cung cấp vũ khí, trang thiết bị và sản phẩm quân sự cho Ukraine.

Nga cũng để ngỏ khả năng Ukraine gia nhập Liên minh châu Âu (EU), nhưng với điều kiện Kiev không tham gia chính sách phòng thủ chung của khối.

Đáng chú ý, Moscow muốn NATO rút quân và các căn cứ quân sự về giới tuyến năm 1997, trước khi liên minh bắt đầu mở rộng sang Trung và Đông Âu. Nếu được thực hiện, yêu cầu này sẽ làm suy giảm đáng kể khả năng phòng thủ của những thành viên NATO nằm gần Nga, đặc biệt là Ba Lan và ba nước Baltic gồm Estonia, Latvia và Litva.

So với các yêu cầu đưa ra năm 2021, lập trường mới của Nga còn mở rộng sang vấn đề răn đe hạt nhân của châu Âu. Khi đó, Moscow muốn NATO chấm dứt cơ chế chia sẻ vũ khí hạt nhân, vốn cho phép một số đồng minh châu Âu được hưởng sự bảo vệ từ kho vũ khí hạt nhân của Mỹ.

Lần này, tài liệu còn yêu cầu Pháp và Anh loại trừ khả năng sử dụng vũ khí hạt nhân để bảo vệ các quốc gia châu Âu khác. Đây là vấn đề đang được thảo luận tích cực tại châu Âu trong năm qua, một phần xuất phát từ những lo ngại về mức độ cam kết của chính quyền Tổng thống Trump đối với an ninh NATO.

Trong các cuộc thảo luận ở Abu Dhabi, các quan chức Nga được cho là đã viện dẫn mô hình đối đầu thời Chiến tranh Lạnh và Hiệp ước Warsaw do Liên Xô đứng đầu để mô phỏng cấu trúc an ninh châu Âu hậu xung đột Ukraine.

Theo lập luận của phía Nga, việc Mỹ và Liên Xô duy trì các phạm vi ảnh hưởng riêng biệt, cùng những cơ chế liên lạc và thỏa thuận giữa hai bên, trên thực tế đã giúp giảm nguy cơ xung đột. Tuy nhiên, hiện chưa rõ Moscow có thể thuyết phục được các bên khác chấp nhận cách tiếp cận này đến mức nào.

Mỹ muốn Nga nghĩ lại, châu Âu từ chối nhượng bộ

Một quan chức Mỹ cho biết các đặc phái viên Witkoff và Kushner đã nói với phía Nga rằng tình hình thế giới đã thay đổi đáng kể kể từ tháng 12/2021, thời điểm Moscow yêu cầu một hiệp ước mới nhằm chấm dứt phần lớn hoạt động quân sự của NATO tại Đông và Trung Âu.

Phía Mỹ khuyến nghị Nga hướng tới tương lai và cho biết Washington sẵn sàng xem xét những đề xuất mới, nếu đi kèm các bước đi cụ thể nhằm giảm căng thẳng.

Sau cuộc đàm phán tại Abu Dhabi, hai đặc phái viên Mỹ tới Moscow ngày 12/11 để gặp Tổng thống Putin. Tại phần trao đổi công khai, ông Kushner nói Nga, Ukraine, châu Âu và Mỹ đã đạt được tiến triển về các vấn đề an ninh dài hạn.

Tuy nhiên, sau cuộc gặp, cố vấn chính sách đối ngoại của Tổng thống Nga Yuri Ushakov cho biết ông Putin vẫn khẳng định đề xuất năm 2021 về việc NATO rút lực lượng phản ánh “tầm nhìn của chúng tôi về những trụ cột của một cấu trúc an ninh không thể chia cắt”.

Từ Moscow, các đặc phái viên Mỹ tiếp tục tới Dublin, Ireland để thông báo kết quả cuộc gặp với Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky. Sau cuộc trao đổi, ông Kushner khẳng định không thể hoàn tất thỏa thuận nếu không có sự tham gia của các nước châu Âu.

Tuy nhiên, những yêu cầu mới nhất của Nga đã vấp phải phản ứng mạnh từ các nhà lãnh đạo châu Âu. Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk tuyên bố việc chấp nhận các điều kiện của Moscow sẽ trực tiếp đe dọa an ninh Ba Lan.

“Rõ ràng những điều kiện này không thể chấp nhận được, không chỉ đối với Ukraine mà trên hết là đối với châu Âu, đặc biệt là các quốc gia như Ba Lan”, ông Tusk phát biểu tại Dublin.

Tại cuộc đàm phán Abu Dhabi, phía Mỹ còn có sự tham gia của Tướng Alexus G. Grynkewich, Tư lệnh Bộ Chỉ huy châu Âu của Mỹ và đồng thời là Tư lệnh tối cao các lực lượng đồng minh NATO tại châu Âu. Theo những người có mặt, ông đã có những trao đổi khá căng thẳng với các quan chức Nga, yêu cầu Moscow giải thích rõ những quan ngại về an ninh tại châu Âu.

Đàm phán Ukraine phải đi liền tương lai an ninh châu Âu

Việc Nga nêu lại những yêu cầu khó chấp nhận với phương Tây đúng thời điểm Tổng thống Mỹ Donald Trump nỗ lực thực hiện cam kết chấm dứt chiến tranh Ukraine. Trong những tháng gần đây, hai đặc phái viên Steve Witkoff và Jared Kushner đã mở rộng thảo luận về các khả năng hợp tác kinh doanh với Nga để dung hòa quan điểm, đồng thời tiếp cận đề xuất lâu nay của ông Putin về một “cấu trúc an ninh châu Âu” mới.

Trước đây, các quốc gia ủng hộ Ukraine từng cho rằng chỉ nên tiến hành đàm phán về cấu trúc an ninh rộng hơn với Nga sau khi Moscow chấm dứt chiến dịch quân sự. Tuy nhiên, bối cảnh hiện nay đã có những thay đổi khi Washington thúc đẩy thảo luận đồng thời về tương lai Ukraine và trật tự an ninh châu Âu.

Thủ tướng Luxembourg Luc Frieden nhận định việc Mỹ đối thoại với cả Nga và Ukraine là điều tự nhiên. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh các cuộc thảo luận về tương lai châu Âu không thể thiếu sự tham gia của chính các quốc gia trong khu vực.

Những diễn biến mới cho thấy khoảng cách giữa lập trường của Nga và các nước phương Tây vẫn rất lớn. Moscow muốn gắn thỏa thuận chấm dứt chiến tranh Ukraine với việc thay đổi sâu rộng cấu trúc an ninh châu Âu, trong khi các nước NATO không muốn chấp nhận những điều kiện có thể làm suy yếu an ninh của các thành viên ở sườn phía Đông. Sự hội tụ của các yêu cầu đối nghịch này cho thấy thời điểm quan trọng của xung đột Ukraine, cũng như tương lai không gian an ninh châu Âu.

Thách thức với vai trò trung gian của Mỹ không chỉ là tìm kiếm một thỏa hiệp về lãnh thổ Ukraine, mà còn phải giải quyết câu hỏi lớn hơn: liệu có thể xây dựng một thỏa thuận an ninh mới ở châu Âu mà không buộc các nước trong khu vực phải đánh đổi quyền tự quyết và khả năng phòng thủ của mình hay không.

Từ khóa: nga, xung đột Nga Ukraine, đàm phán 3 bên Mỹ Nga Ukraine, Nga yêu cầu NATO rút quân và căn cứ quân sự, châu Âu yêu cầu ngừng bắn tại Ukraine,Nga và châu Âu đặt điều kiện chấm dứt xung đột Ukraine, không gian an ninh châu Âu,mỹ làm trung gian hòa giải Nga Ukraine, đàm phán Abu Dhabi

Thể loại: Thế giới

Tác giả: phan tùng/vov.vn

Nguồn tin: VOVVN

Bình luận






Đăng nhập trước khi gửi bình luận Đăng nhập