Siết từ khâu chọn nhà cung cấp

Chỉ còn ít ngày nữa năm học 2026 - 2027 bắt đầu, cùng với việc chuẩn bị cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên và các điều kiện dạy học, nhiều trường tại Hà Nội đang hoàn tất công tác tổ chức bữa ăn bán trú cho học sinh.

Đặc biệt, sau quá trình sắp xếp, sáp nhập, quy mô một số cơ sở giáo dục lớn hơn, số lượng học sinh đông hơn, kéo theo yêu cầu cao hơn trong tổ chức, quản lý và giám sát an toàn thực phẩm đối với từng bữa ăn.

Năm học này, Hà Nội đặt công tác bảo đảm an toàn thực phẩm trong bữa ăn bán trú trong quy trình quản lý chặt chẽ hơn, từ khâu lựa chọn đơn vị cung cấp đến kiểm soát thực phẩm đầu vào, chế biến, chia suất và phục vụ học sinh.

Ngày 18/7/2026, Ban Chỉ đạo công tác an toàn thực phẩm thành phố Hà Nội ban hành Hướng dẫn số 02/HD-BCĐ về bảo đảm an toàn thực phẩm trong tổ chức bữa ăn bán trú tại các cơ sở giáo dục mầm non và phổ thông trên địa bàn thành phố năm học 2026-2027.

Cùng với đó, Hà Nội đưa Hệ thống cơ sở dữ liệu về dinh dưỡng và an toàn thực phẩm học đường HanoiCheck vào vận hành. Từ ngày 3/8/2026, hệ thống mở đăng ký tài khoản và tiếp nhận hồ sơ trực tuyến trên toàn thành phố, hướng tới chuẩn hóa, số hóa hồ sơ của các cơ sở cung cấp thực phẩm, suất ăn sẵn. Như vậy, việc kiểm soát bữa ăn học đường được đặt ra ngay từ khâu lựa chọn đơn vị cung cấp, thay vì chỉ tập trung kiểm tra khi thực phẩm đã được đưa vào bếp.

Tại Trường trung học cơ sở (THCS) Giảng Võ, phường Giảng Võ, công tác tổ chức bán trú năm nay cũng có điểm mới. Thầy Vũ Đình Phương, Phó Hiệu trưởng nhà trường, cho biết, học sinh khối 6 và khối 7 của cả ba phân hiệu sẽ học hai buổi/ngày nên nhu cầu tổ chức bán trú tương đối lớn, đặc biệt tại điểm trường chính.

Theo thầy Phương, năm nay Ủy ban nhân dân (UBND) phường là đơn vị thực hiện việc lựa chọn các đơn vị cung cấp thực phẩm, suất ăn cho trường học. Nhà trường ủng hộ chủ trương này bởi cấp phường có tư cách pháp nhân và bộ phận chuyên môn để thẩm định hồ sơ, đánh giá năng lực của các đơn vị cung cấp.

Sau khi UBND phường có văn bản thông báo về đơn vị được lựa chọn, nhà trường sẽ phối hợp tổ chức bữa ăn bán trú. Tuy nhiên, việc lựa chọn đơn vị cung cấp không đồng nghĩa giảm vai trò giám sát của trường. “Giống như mọi năm, nhà trường sẽ có đoàn giám sát, đồng thời cử riêng một nhân viên để giám sát từ khâu nhận thực phẩm cho đến khâu chia thức ăn cho học sinh”, thầy Phương cho biết.

Nhân viên được phân công theo dõi các khâu liên quan đến chế biến thức ăn. Bên cạnh đó, phụ huynh cũng đồng hành cùng nhà trường trong quá trình nhận thực phẩm và kiểm tra công đoạn sơ chế.

Với quy mô hơn 5.500 học sinh tại ba điểm trường, nhà trường xác định việc tổ chức bán trú phải được vận hành theo những nguyên tắc rõ ràng, người quản lý phải cẩn thận, chi tiết, sát sao từng công việc; đội ngũ chăm sóc học sinh được tập huấn, kiểm tra về y tế.

Mỗi khâu đều phải có người giám sát

Việc Hà Nội tăng cường kiểm soát bữa ăn bán trú diễn ra trong bối cảnh tình hình ngộ độc thực phẩm trên cả nước vẫn đáng lo ngại.

Theo Bộ Y tế, trong 6 tháng đầu năm 2026, cả nước ghi nhận 58 vụ ngộ độc thực phẩm với 1.573 người mắc và 10 trường hợp tử vong, tăng 23 vụ so với cùng kỳ năm trước. Đáng chú ý, có 12 vụ ngộ độc xảy ra tại bếp ăn trường học khiến 741 học sinh mắc, tăng 9 vụ và tăng 686 học sinh mắc so với cùng kỳ.

Theo ThS.BS Nguyễn Hoài Thu, công tác tại Phòng khám Chuyên khoa Dinh dưỡng VIAM, Viện Y học ứng dụng Việt Nam, nguy cơ mất an toàn thực phẩm trong bữa ăn học đường có thể xuất hiện ở nhiều khâu, từ lựa chọn nhà cung cấp, nguồn nguyên liệu đến chế biến, bảo quản và chia suất.

Ngay tại khâu chia suất ăn, nếu không bảo đảm quy trình, để lẫn thực phẩm sống và thực phẩm chín có thể dẫn đến nguy cơ mất an toàn. Sau chế biến, nếu thực phẩm không được bảo quản đúng cách, đặc biệt tại những cơ sở cung cấp số lượng lớn suất ăn cho trường học, nguy cơ cũng có thể xảy ra. “Vì vậy, trong mỗi khâu cần có quy trình giám sát để bảo đảm an toàn và hạn chế nguy cơ mất an toàn vệ sinh thực phẩm”, bác sĩ Thu cho biết.

Trong năm học mới, Hà Nội đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và số hóa trong quản lý an toàn thực phẩm học đường. Tuy nhiên, theo bác sĩ Thu, công nghệ chỉ là công cụ hỗ trợ, không thể thay thế hoàn toàn con người.

Nếu chỉ dựa vào màu sắc hoặc hình ảnh, công nghệ và AI khó xác định đầy đủ thực phẩm có thực sự tươi, sạch và an toàn hay không. Một số dấu hiệu như mùi, vị, độ đàn hồi vẫn cần sự cảm nhận trực tiếp. Theo chuyên gia, giải pháp phù hợp là kết hợp công nghệ với kiểm tra thực tế, cùng sự phối hợp giữa nhà trường, phụ huynh và cơ quan chức năng.

Ở góc độ giám sát, PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh, chuyên gia công nghệ thực phẩm, nguyên giảng viên Viện Công nghệ Sinh học và Thực phẩm, Đại học Bách khoa Hà Nội cho rằng, phụ huynh không thể chỉ “ngồi xem thực đơn” mà cần tham gia giám sát thực tế bữa ăn của học sinh.

Theo ông Thịnh, việc bảo đảm an toàn phải được quản lý ngay từ đầu, từ khâu lựa chọn, tiếp nhận thực phẩm đến chế biến, chia suất; đồng thời cần xác định rõ trách nhiệm của nhà trường và các bên liên quan. “Chúng ta phải quản lý thật chặt chẽ ngay từ đầu thì mọi thứ sẽ ổn định”, ông Thịnh nhấn mạnh.

Từ thực tế tại Trường THCS Giảng Võ có thể thấy, dù cơ chế lựa chọn đơn vị cung cấp có thay đổi, trách nhiệm giám sát tại trường vẫn rất quan trọng. Một nhà cung cấp đủ năng lực mới là điều kiện ban đầu; để bảo đảm an toàn, từng công đoạn sau đó phải có người kiểm tra và chịu trách nhiệm.

Đặc biệt, với những trường có quy mô lớn hơn sau sắp xếp, sáp nhập, số lượng học sinh và suất ăn tăng lên, yêu cầu này càng cao. Công nghệ có thể hỗ trợ quản lý hồ sơ và giám sát, nhưng không thể thay thế việc kiểm tra thực tế tại bếp ăn.

Năm học 2026 - 2027, mục tiêu vì thế không chỉ là chọn đúng nhà cung cấp, ứng dụng công nghệ, mà quan trọng hơn là quản lý chặt từ đầu, giám sát thực chất từng công đoạn và quy rõ trách nhiệm để mỗi suất ăn đến với học sinh phải an toàn.