Thông tin tại họp báo quý II/2026 của Bộ Xây dựng chiều 18/6, ông Nguyễn Thế Minh, Phó Cục trưởng Cục Kinh tế quản lý đầu tư xây dựng cho biết, theo định hướng của Chính phủ, đến năm 2025 cả nước phải đạt khoảng 3.000 km đường bộ cao tốc và đến năm 2030 nâng lên 5.000 km.

Bộ Xây dựng cho biết việc hoàn thành mục tiêu phát triển mạng lưới đường bộ cao tốc trong giai đoạn 2021-2025 là kết quả của quá trình tháo gỡ hàng loạt điểm nghẽn về thể chế, giải phóng mặt bằng, vật liệu xây dựng và nguồn vốn đầu tư.

Theo ông Minh, đây là nhiệm vụ đặc biệt thách thức khi chỉ trong 5 năm, ngành giao thông phải hoàn thành thêm khoảng 1.000 km cao tốc mới, đòi hỏi sự đổi mới mạnh mẽ về tư duy quản lý, tổ chức thực hiện và huy động nguồn lực.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, Bộ Xây dựng đã hoàn thiện quy hoạch chuyên ngành giao thông, phối hợp với các bộ, ngành và địa phương xây dựng danh mục các dự án trọng điểm, đồng thời tham mưu nhiều cơ chế đặc thù nhằm tháo gỡ khó khăn trong quá trình triển khai.

Các chính sách đáng chú ý gồm tăng tỷ lệ vốn Nhà nước trong các dự án PPP, đẩy mạnh phân cấp cho địa phương, áp dụng chỉ định thầu đối với một số gói thầu cấp bách, đơn giản hóa thủ tục khai thác vật liệu xây dựng và bổ sung nguồn vốn đầu tư công.

Theo Bộ Xây dựng, chỉ trong khoảng 6 tháng sau khi chủ trương đầu tư được phê duyệt, 30 dự án và dự án thành phần với tổng chiều dài hơn 1.324 km đã hoàn tất báo cáo nghiên cứu khả thi. Công tác thiết kế, dự toán và lựa chọn nhà thầu cũng được triển khai đồng thời để đẩy nhanh tiến độ khởi công.

Bên cạnh đó, các địa phương đã huy động cả hệ thống chính trị tham gia giải phóng mặt bằng, xây dựng khu tái định cư và bàn giao mặt bằng đúng tiến độ. Nguồn vật liệu xây dựng, đặc biệt tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, cũng được tháo gỡ thông qua việc rà soát mỏ vật liệu và thí điểm sử dụng cát biển làm nền đường.

Nhờ các giải pháp đồng bộ, đến cuối năm 2025, tổng chiều dài đường bộ cao tốc cả nước đã đạt 3.345 km, vượt mục tiêu đề ra. Đến tháng 5/2026, toàn bộ các dự án thành phần thuộc tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông và tuyến Biên Hòa - Vũng Tàu đã được đưa vào khai thác.

Tuy nhiên, Bộ Xây dựng cũng thẳng thắn nhìn nhận nhiều tồn tại trong quá trình thực hiện. Trong đó nổi bật là công tác giải phóng mặt bằng tại một số địa phương còn chậm; tình trạng thiếu vật liệu xây dựng cục bộ; việc công bố giá vật liệu và chỉ số giá chưa theo kịp diễn biến thị trường. Một số dự án hoàn thành muộn hơn kế hoạch, trong khi hệ thống giao thông thông minh, trạm thu phí và trạm dừng nghỉ trên nhiều tuyến vẫn chưa được triển khai đồng bộ.

Từ thực tiễn triển khai, Bộ Xây dựng cho rằng cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, tăng cường phân cấp, phân quyền gắn với trách nhiệm địa phương; đồng thời ưu tiên nguồn lực cho các công trình hạ tầng chiến lược có tính kết nối vùng, tránh đầu tư dàn trải.

Bộ cũng nhấn mạnh yêu cầu phát huy tinh thần chủ động, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị tham gia dự án; đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ nhằm nâng cao năng suất, rút ngắn thời gian thi công và tối ưu chi phí đầu tư trong giai đoạn tới.