Theo cơ quan soạn thảo, việc duy trì đồng thời cả khâu thẩm định thiết kế và nghiệm thu hiện nay có nhiều nội dung trùng lặp, làm phát sinh thời gian, chi phí và thủ tục cho doanh nghiệp. Thay vào đó, dự thảo đề xuất chuyển sang cơ chế hậu kiểm sau khi công trình đi vào hoạt động.

Đề xuất này được kỳ vọng sẽ góp phần cải cách thủ tục hành chính, giảm gánh nặng cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, cũng đặt ra nhiều băn khoăn về việc kiểm soát an toàn PCCC, trách nhiệm của chủ đầu tư và hiệu quả của cơ chế hậu kiểm.

PVBan VOV Giao thông Quốc gia đã có cuộc trao đổi với ông Bùi Xuân Thái, Phó Chủ tịch Hiệp hội PCCC & Cứu nạn cứu hộ Việt Nam để làm rõ những tác động, lợi ích và những vấn đề cần lưu ý của đề xuất này.

PV: Thưa ông, đề xuất bỏ thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu PCCC, doanh nghiệp sẽ giảm được những thủ tục, chi phí và thời gian nào?

Ông Bùi Xuân Thái:Bộ Công an đang lấy ý kiến về việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng cháy chữa cháy và cứu nạn cứu hộ. Trong đó thì có một nội dung là bãi bỏ thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu về phòng cháy chữa cháy. Theo quan điểm của tôi, nếu thực hiện được việc bãi bỏ thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu về phòng cháy chữa cháy thì sẽ có các cái tác dụng như sau:

Thứ nhất, trong lĩnh vực phòng cháy chữa cháy sẽ giúp cắt giảm được thủ tục hành chính. Thay vì phải chờ cơ quan chức năng đến kiểm tra và ra văn bản chấp thuận kết quả nghiệm thu, chủ đầu tư được tự tổ chức nghiệm thu và tự chịu trách nhiệm trước pháp luật để đưa công trình vào sử dụng.

Về mặt thời gian, thì sẽ giúp cắt giảm bớt thời gian để đưa công trình vào vận hành, khai thác. Và về mặt chi phí thì việc cắt bỏ thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu về phòng cháy chữa cháy sẽ giúp cắt giảm chi phí liên quan đến công tác kiểm tra nghiệm thu, như chi phí chuẩn bị hồ sơ, chi phí huy động nhân lực, thiết bị phục vụ cho công tác kiểm tra.

Bên cạnh đó, việc cắt bỏ thủ tục này cũng giúp chủ đầu tư giảm thiểu chi phí cơ hội do việc chậm đưa công trình vào sử dụng, khai thác.

PV: Hiện nay thẩm định thiết kế và nghiệm thu PCCC đang chồng chéo ở những điểm gì?

Ông Bùi Xuân Thái:Có ý kiến cho rằng việc thẩm định thiết kế và kiểm tra công tác nghiệm thu phòng cháy chữa cháy đang có sự chồng chéo. Theo quan điểm của tôi thì hai thủ tục này hoàn toàn không chồng chéo.

Việc bãi bỏ thực hiện thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu phòng cháy chữa cháy chỉ là chuyển công tác quản lý từ tiền kiểm sang hậu kiểm, nhằm nâng cao trách nhiệm của chủ đầu tư, tạo điều kiện để chủ đầu tư sớm đưa công trình vào sử dụng khai thác, đồng thời cắt giảm chi phí tuân thủ cho chủ đầu tư.

PV: Sắp tới, nếu bỏ thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu PCCC liệu có làm tăng nguy cơ công trình chưa bảo đảm an toàn PCCC được đưa vào sử dụng hay không?

Ông Bùi Xuân Thái:Việc bỏ thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu về phòng cháy chữa cháy không đồng nghĩa với việc buông lỏng quản lý. Trách nhiệm đảm bảo an toàn phòng cháy chữa cháy sẽ được chuyển sang chế độ hậu kiểm và đề cao vai trò của chủ đầu tư. Doanh nghiệp vẫn phải thực hiện đúng các thiết kế đã được thẩm định và chịu trách nhiệm pháp lý cao nhất về các tiêu chuẩn an toàn trong quá trình vận hành.

Để đánh giá các yếu tố đảm bảo an toàn phòng cháy chữa cháy khi chuyển sang chế độ hậu kiểm, ta có thể xét trên các góc độ như sau:

Thứ nhất là về việc tăng trách nhiệm của chủ đầu tư. Chủ đầu tư phải tự thực hiện nghiệm thu, ký duyệt kết quả nghiệm thu và hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật về kết quả nghiệm thu đó.

Thứ hai là về mặt hậu kiểm, cơ quan quản lý nhà nước sẽ thực hiện hậu kiểm thực tế, kiểm tra sự tuân thủ các nội dung đã được thẩm định thiết kế. Việc này sẽ giúp đánh giá an toàn dựa trên trạng thái hoạt động thực chất của công trình.

Và thứ ba là đối với xử lý nghiêm các vi phạm, thì các hành vi làm giả, làm sai lệch kết quả thẩm định hoặc đưa công trình vào vận hành không đúng thiết kế đã được thẩm định sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật.

PV: Khi bỏ thủ tục kiểm tra nghiệm thu PCCC của cơ quan quản lý, quy trình xác nhận công trình đủ điều kiện đưa vào sử dụng sẽ được thực hiện như thế nào? Nếu để xảy ra cháy nổ thì trách nhiệm thuộc về ai?

Ông Bùi Xuân Thái:Khi thực hiện bãi bỏ thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu về phòng cháy chữa cháy của cơ quan quản lý, quy trình xác nhận công trình đủ điều kiện đưa vào sử dụng được thực hiện như sau:

Thứ nhất, chủ đầu tư sẽ tự tổ chức nghiệm thu công trình theo đúng thiết kế về phòng cháy chữa cháy đã được cơ quan chức năng thẩm định.

Thứ hai là chủ đầu tư và các nhà thầu tự lập biên bản nghiệm thu, ký biên bản nghiệm thu, đồng thời chịu trách nhiệm về kết quả nghiệm thu này.

Thứ ba, dựa trên kết quả tự nghiệm thu, chủ đầu tư có quyền đưa công trình vào hoạt động, đồng thời có trách nhiệm lưu trữ hồ sơ nghiệm thu và báo cáo kết quả nghiệm thu cho cơ quan công an để theo dõi, quản lý.

Về trách nhiệm khi để xảy ra sự cố cháy nổ, theo quy định tại Điểm 3 Điều 18 Luật Phòng cháy chữa cháy, chủ đầu tư chịu trách nhiệm hoàn toàn về pháp luật nếu công trình chưa đảm bảo an toàn phòng cháy chữa cháy đã đưa vào sử dụng hoặc chất lượng thi công không đúng thiết kế đã được thẩm định dẫn đến cháy nổ.

Các đơn vị liên quan như đơn vị tư vấn thiết kế, nhà thầu thi công và các đơn vị giám sát cũng chịu trách nhiệm liên đới trong phạm vi công việc do mình thực hiện, nếu xảy ra lỗi do thi công sai thiết kế hoặc nghiệm thu khống.

Về hình thức xử lý, tùy theo mức độ thiệt hại, chủ đầu tư hoặc những người đứng đầu cơ sở có thể bị xử lý vi phạm hành chính, bồi thường dân sự hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật.

PV: Xin cảm ơn ông!