Tránh tình trạng "mạnh ai nấy làm"

Hiện nay, 8 tỉnh, thành phía Nam có tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ chiếm 48,2% tỷ trọng của cả nước. Riêng 9 tháng qua, tổng mức bán lẻ hàng hóa, doanh thu dịch vụ của khu vực đạt 2.858.823 tỷ đồng, tăng 16,5% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, TP.HCM chiếm 52,1%, TP.Đồng Nai là 12%.

Thế mạnh thì có, nhưng cái yếu đang ghìm chân ngành là tính liên kết vùng chưa bền vững, các địa phương còn đầu tư, chế biến theo kiểu “mạnh ai nấy làm”.

Để giải bài toán này, theo bà Nguyễn Duy Linh Thảo - Phó Giám đốc Sở Công thương tỉnh An Giang, khu vực Đồng bằng sông Cửu Long nên hình thành trung tâm đầu mối chế biến nông thủy sản gắn với vùng nguyên liệu.

Vùng nguyên liệu không chỉ đáp ứng nhu cầu, khả năng sản xuất mà doanh nghiệp phải tham gia sâu hơn ngay từ khâu tiêu chuẩn nguyên liệu, sản lượng, thời vụ, truy xuất nguồn gốc và liên kết tiêu thụ.

Đồng tình với quan điểm này, ông Ngô Thái Chân – Giám đốc Sở Công thương TP.Cần Thơ cho biết, điểm nghẽn của khu vực là tỉ lệ chế biến sâu còn thấp, ví dụ như ngành thủy sản qua chế biến phi lê đông lạnh mới chỉ đạt 4%.

Ông nhấn mạnh sự cần thiết của một trung tâm liên kết với vai trò điều phối, phân vai rõ ràng trong sản xuất. Ví dụ, Cần Thơ đã ghi dấu ấn với thương hiệu gạo ST25, các địa phương khác trong vùng không nên cạnh tranh trùng lắp, mà cần tập trung vào những thế mạnh riêng biệt:

''Các sở Công Thương tại các tỉnh, thành phố rất cần một đầu tàu dẫn dắt. TP.HCM với vai trò là trung tâm đầu tàu, đồng thời là cửa ngõ xuất khẩu, sẽ đứng ra xây dựng quy chế phối hợp nhằm phân định rõ thế mạnh của từng địa phương, bảo đảm mỗi nơi phát huy được lợi thế riêng và tránh trùng lặp. Ví dụ, nếu một địa phương đã có thế mạnh trong lĩnh vực nào đó thì các địa phương khác có thể tập trung phát triển những lĩnh vực khác, qua đó hạn chế tình trạng cạnh tranh và đầu tư trùng lặp'', ông Ngô Thái Chân cho hay.

Gỡ khó cho bài toán xuất khẩu thấp

Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Công Thương Phan Thị Thắng thẳng thắn chỉ ra những điểm nghẽn cần xử lý. Đáng chú ý, tăng trưởng xuất khẩu của vùng chỉ đạt 10,9%, thấp hơn nhiều so với mức tăng trung bình cả nước là 24,5%; tỷ lệ nội địa hóa và chế biến sâu vẫn còn hạn chế.

Để thương hiệu của các tỉnh, thành phía Nam vươn xa, Thứ trưởng lưu ý mỗi địa phương phải gắn với một thương hiệu đặc trưng, chẳng hạn như gạo ST25, cua Cà Mau hay xoài cát Hòa Lộc. Khi đưa sản phẩm xuất khẩu, các địa phương cần xây dựng theo một bộ tiêu chuẩn thống nhất và chuyên nghiệp.

Giải đáp câu hỏi về việc TP.HCM hay Bộ Công Thương sẽ nắm vai trò điều phối liên kết vùng, Thứ trưởng Phan Thị Thắng khẳng định: ''Vai trò điều phối, nhạc trưởng phải là Bộ Công thương. Bộ Công Thương, Cục Xuất nhập khẩu và các đơn vị xúc tiến thương mại ở nước ngoài sẽ định hướng được cho các tỉnh, thành. Đó là Đồng bằng sông Cửu Long những mặt hàng nào xuất khẩu tỷ đô, xuất khẩu thị trường thì chúng ta định hướng gợi ý như thế nào cho các địa phương''.