Xử phạt 359 vụ vi phạm về vận chuyển, xử lý, tiêu thụ lợn mắc dịch

Thông tin tại Hội nghị sơ kết công tác an toàn thực phẩm 6 tháng đầu năm 2026 của Ban Chỉ đạo liên ngành Trung ương về an toàn thực phẩm diễn ra sáng nay (14/7),Thiếu tướng Thân Văn Hải, Cục trưởng Cục Cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường (Bộ Công an) cho biết, trong 6 tháng đầu năm, tình trạng thu gom, giết mổ, sử dụng sản phẩm lợn nhiễm dịch bệnh để bán ra thị trường chế biến thực phẩm diễn biến phức tạp tại một số địa phương, cá biệt có sự móc nối, câu kết của cán bộ kiểm dịch để bỏ qua các khâu kiểm soát bắt buộc, hợp thức hóa giấy tờ để đưa lợn bệnh, lợn đã chết vào giết mổ, cung cấp ra thị trường chế biến thực phẩm.

Cụ thể, qua thống kê 6 tháng đầu năm, cả nước xuất hiện 759 ổ dịch tả lợn châu Phi tại 34 tỉnh, thành phố với hơn 500.000 con lợn bị nhiễm bệnh, buộc phải tiêu hủy. Cơ quan chức năng đã kiểm tra và xử phạt hành chính 359 vụ vi phạm về vận chuyển, xử lý, tiêu thụ lợn mắc dịch; trong đó lực lượng Công an đã phát hiện, khởi tố 10 vụ án hình sự, với 37 bị can về hành vi mua bán, giết mổ, sử dụng lợn nhiễm dịch bệnh để chế biến làm thực phẩm.

Hành vi sử dụng chất cấm, hoá chất ngoài danh mục được phép sử dụng để sản xuất, chế biến thực phẩm, gây ảnh hưởng xấu đến sức khoẻ người tiêu dùng, điển hình như các vụ việc sử dụng hoá chất 6-Benzylaminopurine là chất không được phép sử dụng trong chế biến thực phẩm.Trong 6 tháng đầu năm, lực lượng Công an đã phát hiện, khởi tố tổng số 16 vụ án, 17 bị can về về hành vi sử dụng chất 6-Benzylaminopurine trong sản xuất giá đỗ.

Hoạt động sản xuất hàng giả là thực phẩm đã được các lực lượng chức năng đấu tranh, xử lý quyết liệt, cơ bản răn đe được tội phạm sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng kém chất lượng là thực phẩm bảo vệ sức khoẻ, thực phẩm bổ sung, tuy nhiên các ngành hàng thực phẩm khác vẫn phát hiện nhiều vụ sản xuất, kinh doanh hàng giả về chất lượng, công dụng, giá trị sử dụng, không có thành phần hoặc có thành phần dinh dưỡng không đảm bảo tỷ lệ theo đăng ký công bố, tự công bố sản phẩm, gây ảnh hưởng đến sức khoẻ và quyền lợi người tiêu dùng.

Tình trạng vi phạm quy định chung về vệ sinh, an toàn thực phẩm của các cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm nhỏ lẻ, kinh doanh thức ăn đường phố, bếp ăn tập thể vẫn diễn ra tại nhiều địa phương, đây là nguyên nhân chủ yếu xảy ra các vụ ngộ độc tập thể có nhiều người mắc, nhất là tại các cơ sở bán bánh mỳ, bếp ăn tập thể, dịch vụ ăn uống.

Tình trạng vi phạm về nguồn gốc xuất xứ của thực phẩm, nguyên liệu chế biến thực phẩm còn xảy ra nhiều nhất là tại các cơ sở sản xuất, kinh doanh quy mô nhỏ lẻ, các chợ truyền thống, chợ tạm, cửa hàng tạp hoá, cơ sở kinh doanh thức ăn đường phố, thương mại điện tử...hàng hoá đa dạng từ sản phẩm động vật, hải sản, rau, củ, quả, thực phẩm đông lạnh, đến các loại thực phẩm chế biến, bao gói sẵn. Nhiều sản phẩm được lưu thông trên thị trường mà không có bất kỳ giấy tờ chứng minh nguồn gốc hợp pháp, không có nhãn mác, không ghi ngày sản xuất, hạn sử dụng, không xác định được tổ chức, cá nhân chịu trách nhiệm chất lượng sản phẩm, nguy cơ rủi ro rất cao đối với sức khoẻ người sử dụng.

Người nổi tiếng quảng cáo sản phẩm như trải nghiệm cá nhân mà không tiết lộ được trả tiền

Theo Thiếu tướng Thân Văn Hải, thể chế pháp luật hiện nay vẫn còn tồn tại nhiều vướng mắc, bất cập chưa được kịp thời sửa đổi, bổ sung. Cụ thể, Luật An toàn thực phẩm và Nghị định số 15/2018/NĐ-CP quy định mô hình quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm còn chồng chéo; công tác hậu kiểm chưa chưa quy định rõ, chưa bao quát hết thị trường; thiếu cơ chế sàng lọc tiền kiểm, không gắn, quy định trách nhiệm cụ thể của các cơ quan quản lý Nhà nước khi tiếp nhận hồ sơ tự công bố...Việc chưa sửa đổi kịp Luật ATTP và các văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành cũng ảnh hưởng đến công tác quản lý, xử lý vi phạm.

Bên cạnh đó, Luật Quảng cáo mặc dù đã được sửa đổi, bổ sung nhưng vẫn chưa bao quát được các hình thức biến tướng trong quảng cáo, như: người nổi tiếng, người có ảnh hưởng trên mạng xã hội khi quảng cáo online thường giới thiệu sản phẩm như trải nghiệm cá nhân, không gắn nhãn quảng cáo, không tiết lộ việc được trả tiền, khiến người xem nhầm tưởng đó là khuyến nghị chân thật. Việc kiểm soát, xử lý vi phạm về nội dung quảng cáo trên mạng xã hội cũng rất khó khăn, vì mọi cá nhân đều có thể quảng cáo, giới thiệu bán sản phẩm trên mạng xã hội.

Quy định về hàng giả của pháp luật còn nhiều bất cập, nhất là hàng giả về chất lượng và giả về xuất xứ hàng hoá. Khoản 7, Điều 3 Nghị định 98/2020/NĐ-CP của Chính phủ quy định “hàng hóa có ít nhất một trong các chỉ tiêu chất lượng hoặc đặc tính kỹ thuật cơ bản hoặc định lượng chất chính tạo nên giá trị sử dụng, công dụng của hàng hóa chỉ đạt mức từ 70% trở xuống so với mức tối thiểu quy định tại tiêu chuẩn kỹ thuật hoặc tiêu chuẩn chất lượng đã đăng ký, công bố áp dụng hoặc ghi trên nhãn, bao bì hàng hóa”, chưa phân định rõ giữa hàng giả và hàng kém chất lượng; căn cứ để hàng hoá xác định có xuất xứ Việt Nam hay xuất xứ nước ngoài còn chưa rõ ràng, nhiều quy định liên quan, dẫn đến các đối tượng lợi dụng để nhập khẩu hàng hoá dưới dạng bán thành phẩm về ghi nhãn Sản xuất tại Việt Nam hoặc gian lận xuất xứ từ nước thứ 3 gây khó khăn cho công tác xử lý.

Đặc biệt, chế tài xử lý hành chính về các hành vi vi phạm liên quan đến sản xuất, buôn bán thực phẩm kém chất lượng, gian lận công bố kiểm nghiệm sản phẩm chưa đủ mạnh, chưa tương xứng với quy mô lợi nhuận thu được từ hành vi vi phạm, chưa tạo được tính răn đe.

Thiếu cơ chế kiểm soát chất lượng thực phẩm trước khi lưu thông

Về công tác quản lý nhà nước, Thiếu tướng Thân Văn Hải cho rằng, cơ quan, công chức được giao nhiệm vụ quản lý nhà nước về ATTP còn thiếu trách nhiệm trong kiểm tra, hậu kiểm, dẫn đến việc hàng giả, hàng kém chất lượng dễ dàng đưa ra thị trường, gây ra những hậu quả nghiêm trọng.

Thiếu cơ chế kiểm soát chất lượng thực phẩm trước khi lưu thông: không bắt buộc doanh nghiệp phải kiểm nghiệm về tiêu chuẩn, chất lượng, hàm lượng, các chất, tính năng, tác dụng trước khi lưu hành sản phẩm, chỉ yêu cầu kiểm nghiệm các chỉ tiêu về an toàn thực phẩm như giới hạn vi sinh vật, nấm men, nấm mốc, độc tố vi nấm, hàm lượng kim loại nặng. Trong khi đó cơ quan chức năng cũng không thẩm định tiền kiểm, chỉ tiếp nhận hồ sơ tự công bố, kiểm tra tính hợp lệ về mặt thủ tục và lưu trữ để hậu kiểm ngẫu nhiên.

Công tác quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm đối với các cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm nhỏ lẻ, kinh doanh dịch vụ ăn uống, thức ăn đường phố được phân cấp cho UBND cấp xã quản lý, tuy nhiên tại cấp xã do thiếu nhân lực quản lý, giám sát thường xuyên nên công tác quản lý nhà nước còn bị buông lỏng, nhất là trong kiểm soát điều kiện sản xuất, kinh doanh, trang thiết bị, con người, quy trình chế biến, bảo quản thực phẩm, kiểm soát nguồn gốc xuất xứ nguyên liệu thực phẩm đầu vào.

Công tác quản lý thị trường, kiểm soát hàng hoá thực phẩm lưu thông trên thị trường còn chưa chặt chẽ, xử lý thiếu kiên quyết, triệt để, nhất là tại các cơ sở kinh doanh thực phẩm nhỏ lẻ, cửa hàng tạp hoá, chợ đầu mối, chợ dân sinh, dẫn đến tình trạng hàng hoá thực phẩm không rõ nguồn gốc, hàng thực phẩm bao gói sẵn không nhãn mác, không có thông tin tổ chức cá nhân chịu trách nhiệm về chất lượng, không ghi ngày sản xuất, hạn sử dụng, hàng thực phẩm nhập lậu còn bày bán nhiều, thậm chí công khai nhưng không được kiểm tra, xử lý.

Việc chia sẻ thông tin, dữ liệu trong công tác quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm giữa các cấp, các ngành còn nhiều hạn chế. Chưa liên thông được các thông tin về cấp phép, kiểm tra, xử lý vi phạm hành chính giữa các ngành, các cấp, do đó khi cần xác minh thông tin về một cơ sở sản xuất thực phẩm mất rất nhiều thời gian.

Từ những bất cập trên, đại diện Bộ Công ankiến nghị Chính phủ chỉ đạo giao Bộ Y tế chủ trì khẩn trương hoàn thiện dự thảo các văn bản dưới luật để khi Luật An toàn thực phẩm sửa đổi được Quốc hội thông qua, có hiệu lực sẽ thi hành được theo đúng lộ trình đề ra.

Chỉ đạo các bộ, ngành khẩn trương nghiên cứu xây dựng và hoàn thiện cơ sở dữ liệu quốc gia về ATTP, kết nối liên thông giữa các Bộ, ngành và địa phương, phục vụ công tác quản lý ATTP.

Đề xuất Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị về một số nhiệm vụ cấp bách nhằm đảm bảo ATTP trong các cơ sở giáo dục, theo Báo cáo, đề xuất của Bộ Công an tại văn bản số 3408/BCA-C05 ngày 1/7/2026.