Từ kiểm soát chặt chẽ tàu cá tại cửa biển, ứng dụng công nghệ trong quản lý đội tàu đến kiên trì tuyên truyền, vận động ngư dân chấp hành pháp luật, lực lượng biên phòng đang trở thành điểm tựa để ngư dân yên tâm bám biển, khai thác hợp pháp, góp phần bảo vệ chủ quyền và phát triển kinh tế biển bền vững.

Những ngày này, cảng cá Tam Quan, phường Hoài Nhơn Bắc, tỉnh Gia Lai luôn nhộn nhịp người và tàu thuyền chuẩn bị cho những chuyến biển dài ngày.

Dưới khoang tàu, đá lạnh được chuyển xuống để bảo quản hải sản; trên boong, ngư cụ được kiểm tra cẩn thận. Nhiên liệu, lương thực, thực phẩm cũng được chuẩn bị đầy đủ cho hành trình vươn khơi về phía Nam đánh bắt cá ngừ.

Ngư dân Phan Văn Đô, ở phường Hoài Nhơn, tỉnh Gia Lai, không quên rà soát lại các loại giấy tờ cần thiết như đăng ký, đăng kiểm, giấy phép khai thác thủy sản và đặc biệt là thiết bị giám sát hành trình (VMS) trước giờ xuất bến.

Anh Đô cho biết, những quy định về chống khai thác IUU đã dần trở thành ý thức tự giác của ngư dân sau thời gian dài được chính quyền và lực lượng biên phòng tuyên truyền, hướng dẫn.

“Mình được tuyên truyền không đánh bắt bất hợp pháp, không đánh bắt những loài động vật quý hiếm, không đi lấn biên. Mỗi ngư dân đi đánh bắt là giữ biển đảo", anh Đô nói.

Không chỉ tuyên truyền, lực lượng Biên phòng còn duy trì kiểm soát chặt chẽ hoạt động tàu cá ngay từ cửa biển. Tại cảng cá Tam Quan, cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Tam Quan Nam thường xuyên kiểm tra giấy tờ, tình trạng hoạt động của thiết bị VMS trước khi cho tàu xuất bến.

Thông qua hệ thống giám sát chuyên dụng, lực lượng Biên phòng theo dõi liên tục hành trình của tàu cá trên biển, kịp thời phát hiện các trường hợp mất tín hiệu, tắt thiết bị hoặc có dấu hiệu vượt ranh giới cho phép, xâm phạm vùng biển nước ngoài.

Công tác quản lý chặt chẽ từ bờ ra khơi đã góp phần hạn chế vi phạm, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của ngư dân. Song song với đó, các mô hình tự quản trên biển tiếp tục phát huy hiệu quả.

Hiện tỉnh Gia Lai có 546 tổ tàu thuyền an toàn với hơn 9.600 ngư dân tham gia. Trung tá Giáp Minh Nam, Bí thư Đảng ủy, Chính trị viên Đồn Biên phòng phường Tam Quan Nam cho biết, không chỉ hỗ trợ nhau trong khai thác, cứu hộ cứu nạn, các tổ, đội còn là “cánh tay nối dài” trong việc tuyên truyền pháp luật, giám sát và nhắc nhở ngư dân thực hiện nghiêm các quy định chống khai thác IUU.

“Trong thời gian qua, nhận thức pháp luật của ngư dân ngày càng được nâng lên rõ rệt, ngư dân yên tâm khai thác giữ vững ngư trường truyền thống và đồng thời góp phần phát triển kinh tế biển ở địa phương ngày càng vững mạnh",Trung tá Giáp Minh Nam cho biết.

Cùng với sự vào cuộc của lực lượng chức năng, phát huy vai trò tự quản của ngư dân, tỉnh Gia Lai cũng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong quản lý đội tàu.

Toàn tỉnh hiện có 5.768 tàu cá có chiều dài từ 6m trở lên được cập nhật trên Hệ thống cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia (Vnfishbase); hơn 3100 tàu dài trên 15m đã được lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (VMS).

Nhờ triển khai đồng bộ các giải pháp, từ đầu năm 2025 đến nay, địa phương không có tàu cá nào bị nước ngoài bắt giữ do vi phạm vùng biển.

Tỉnh cũng đã hoàn thành rà soát, phân loại đội tàu, kiên quyết dừng hoạt động đối với các tàu không đủ điều kiện khai thác và triển khai chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề đối với 807 tàu đăng ký giải bản.

Ông Trần Minh Lâm, Phó Chủ tịch Thường trực UBND phường Hoài Nhơn Bắc cho biết, việc nâng cao nhận thức của ngư dân không chỉ góp phần cùng cả nước gỡ cảnh báo “thẻ vàng” của EC mà còn tạo nền tảng cho sự phát triển lâu dài của kinh tế biển địa phương.

“Ngư dân có điều kiện thì tình trạng đánh bắt vi phạm vi phạm IUU sẽ không còn nữa. Chúng tôi sẽ tạo điều kiện cho các doanh nghiệp, những nhà đầu tư có công nghệ chế biến sâu để nâng cao chất lượng, đáp ứng các thị trường lớn của cả nước cũng như thị trường của nước ngoài", ông Trần Minh Lâm nói.

Từ những chuyến tàu chấp hành nghiêm quy định trước khi ra khơi đến hệ thống giám sát hiện đại hoạt động liên tục trên biển, công tác chống khai thác IUU ở Gia Lai đang có những chuyển biến tích cực.

Đằng sau những con số và kết quả đạt được là sự đồng hành bền bỉ của lực lượng Biên phòng cùng ý thức ngày càng nâng cao của ngư dân. Đó không chỉ là nỗ lực để gỡ bỏ “thẻ vàng” của EC, mà còn là hành trình xây dựng một nghề cá hiện đại, có trách nhiệm, bảo vệ nguồn lợi thủy sản, giữ vững chủ quyền biển đảo và tạo sinh kế bền vững cho ngư dân.