Mỹ dọa tấn công "Núi Pickaxe"

Phát biểu của ông Trump làm dấy lên sự chú ý đối với khu tổ hợp hạt nhân mà nhiều báo cáo truyền thông mô tả là một trong những cơ sở được bảo vệ nghiêm ngặt nhất của Iran.

Theo trang Al-Monitor, các cơ quan tình báo Mỹ nghi ngờ Tehran đang xây dựng tại đây một cơ sở làm giàu urani bí mật, chưa từng được công bố, nhằm tạo ra một "lớp dự phòng chiến lược" cho chương trình hạt nhân của nước này.

Trong khi đó, Iran khẳng định, kể từ khi dự án được khởi công vào năm 2020, cơ sở này chỉ phục vụ việc lắp ráp và sản xuất các máy ly tâm tiên tiến.

Trong cuộc phỏng vấn báo chí, ông Trump tuyên bố: "Chúng ta sẽ phá hủy Núi Pickaxe. Nói với Iran rằng họ hãy sẵn sàng đối mặt".

Ông cũng cho biết Washington đang theo dõi chặt chẽ mọi hoạt động tại cơ sở này và nói thêm: "Chúng ta đang theo dõi “Núi Pickaxe” rất sát sao. Chúng ta không thấy bất kỳ hoạt động nào ở đó. Tình hình hạt nhân của họ không được tốt lắm. Có lẽ chúng ta sẽ tấn công Pickaxe trong tương lai gần".

Vị trí của Pickaxe

Tuy nhiên, việc phá hủy hoàn toàn cơ sở Pickaxe được đánh giá là thách thức rất lớn. Pickaxe nằm ở phía nam thủ đô Tehran, được xây dựng với hai hệ thống đường hầm sâu dưới lòng đất, rất khó tiếp cận. Theo các báo cáo tình báo Mỹ, cơ sở này được đào sâu dưới hàng trăm mét đá granit nhằm chống lại các loại bom xuyên boongke.

Pickaxe được cho là nằm sâu hơn cả cơ sở hạt nhân Fordow, khiến nó nằm ngoài khả năng tấn công của phần lớn các loại vũ khí thông thường. Thực tế, trong cuộc xung đột kéo dài 12 ngày giữa Mỹ và Iran, các cuộc không kích của Mỹ nhằm vào các cơ sở hạt nhân Fordow, Isfahan và Natanz được cho là chưa thể phá hủy hoàn toàn các địa điểm này. Điều đó cho thấy mục tiêu vô hiệu hóa Pickaxe - cơ sở được đánh giá có mức độ kiên cố cao hơn - sẽ còn khó khăn hơn.

Theo các hình ảnh vệ tinh, Pickaxe nằm gần cơ sở làm giàu urani chính tại Natanz, được xây dựng bên trong dãy núi Zagros. Nhiều nhà phân tích ước tính khu phức hợp này nằm ở độ sâu khoảng 100m dưới lòng đất.

Giới chuyên gia cho rằng thách thức trong việc tấn công Pickaxe xuất phát từ ba yếu tố. Thứ nhất, cơ sở nằm ở độ sâu lớn dưới lòng đất. Thứ hai, lớp bảo vệ phía trên không phải là đất hay kết cấu bê tông thông thường mà là cả một khối núi đá. Thứ ba, việc xác định chính xác vị trí các hạng mục cần tấn công bên trong khu phức hợp là rất khó khăn.

Địa điểm có đặc điểm tương đồng nhất với Pickaxe là cơ sở hạt nhân Fordow, cách đó khoảng 150 km về phía tây bắc. Trong cuộc xung đột vừa qua, quân đội Mỹ đã sử dụng bom xuyên hầm GBU-57A/B Massive Ordnance Penetrator (MOP) nhằm vào Fordow. Tuy nhiên, chưa có bằng chứng cho thấy cơ sở này bị phá hủy hoàn toàn. Trong bối cảnh đó, nhiều chuyên gia đã hoài nghi về khả năng Mỹ có thể vô hiệu hóa Pickaxe, một cơ sở được cho là nằm sâu hơn và có hệ thống bảo vệ kiên cố hơn Fordow

Mỹ có thể tấn công Pickaxe bằng cách nào?

Theo các chuyên gia, việc phá hủy cơ sở Pickaxe không phải là điều bất khả thi, song sẽ là một chiến dịch rất phức tạp, tốn kém và kéo dài.

Chuyên gia về chiến tranh ngầm Daphne Richemond Barak cho rằng, Mỹ có thể áp dụng chiến thuật "đóng đinh" (nailing), từng được Israel sử dụng trong cuộc không kích nhằm vào cơ sở ngầm được cho là nơi cựu thủ lĩnh Hezbollah Hassan Nasrallah ẩn náu tại Beirut năm 2024.

Theo bà Barak, Israel đã phóng liên tiếp nhiều loại đạn dược vào cùng một điểm nhằm xuyên thủng các lớp bê tông và công trình gia cố. Để tấn công nơi Nasrallah được cho là đang ẩn náu, Israel đã sử dụng khoảng 80 tấn thuốc nổ trong vòng 10 giây. Với Fordow hoặc Pickaxe, chiến thuật tương tự có thể được áp dụng nhưng bằng các loại bom xuyên hầm cỡ lớn.

Mỗi quả bom xuyên hầm GBU-57A/B Massive Ordnance Penetrator (MOP) nặng khoảng 14 tấn. Theo nhận định của các chuyên gia, nếu muốn xuyên phá một cơ sở nằm sâu trong lòng núi như Pickaxe, quân đội Mỹ có thể phải sử dụng nhiều quả bom liên tiếp, đánh trúng gần như cùng một vị trí trong thời gian rất ngắn nhằm từng bước phá vỡ các lớp đá và kết cấu bảo vệ trước khi tác động đến khu vực mục tiêu.

Bài học từ chiến dịch tấn côngFordow

Theo giới phân tích, trong cuộc xung đột với Iran, mức độ hỏa lực mà Mỹ sử dụng đối với các cơ sở hạt nhân trọng yếu chưa đủ để đạt mục tiêu phá hủy hoàn toàn.

Trong chiến dịch tấn công cơ sở hạt nhân Fordow, quân đội Mỹ đã sử dụng 6 quả bom xuyên hầm GBU-57A/B MOP. Cuộc tấn công được cho là gây thiệt hại đáng kể, song các đánh giá công khai đến nay chưa cho thấy cơ sở này bị phá hủy hoàn toàn.

Giới quan sát nhận định Washington từng có các phương án quân sự mạnh hơn, bao gồm khả năng tiến hành các chiến dịch nhằm vào đảo Kharg hoặc mở rộng tấn công vào các cơ sở hạt nhân tại Isfahan, Natanz và Fordow để thu giữ lượng urani làm giàu ở cấp độ cao và phá hủy hạ tầng hạt nhân của Iran. Tuy nhiên, Tổng thống Donald Trump đã không lựa chọn kịch bản đó. Vì thế đến nay, Mỹ vẫn chưa thể đạt được mục tiêu vô hiệu hóa hoàn toàn chương trình hạt nhân của Iran.