Không để địa phương quyết định khi chưa rõ vấn đề quốc phòng, an ninh

Chiều 12/8, tại phiên thảo luận ở hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật liên quan đến thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường, góp ý nội dung sửa đổi Luật Địa chất và Khoáng sản, đại biểu Hoàng Quốc Khánh (Đoàn ĐBQH tỉnh Lai Châu)đề nghị, có thể phân quyền cho Chủ tịch UBND cấp tỉnh quyết định việc chấp thuận thăm dò, khai thác khoáng sản tại các khu vực không liên quan đến quốc phòng, an ninh. Tuy nhiên, tại các khu vực có liên quan đến quốc phòng, an ninh, biên giới, hải đảo hoặc công trình quốc phòng, địa phương phải lấy ý kiến bằng văn bản của Bộ Quốc phòng, Bộ Công an và các cơ quan liên quan.

Trường hợp có sự khác biệt lớn giữa các cơ quan, dự thảo luật cần quy định rõ cơ chế xử lý và nguyên tắc ưu tiên bảo đảm quốc phòng, an ninh, dứt khoát không để xảy ra tình trạng địa phương quyết định khi các vấn đề đặc biệt quan trọng này chưa được làm sáng tỏ.

Song song đó, để tránh ách tắc hành chính, quá trình lấy ý kiến phối hợp không được làm kéo dài thời gian giải quyết hồ sơ của doanh nghiệp cần luật hóa các nội dung cụ thể gồm quy định rõ thời hạn trả lời và trách nhiệm của cơ quan được lấy ý kiến, xác định giá trị pháp lý của ý kiến phối hợp, đồng thời có phương án xử lý dứt điểm trong trường hợp cơ quan được lấy ý kiến không trả lời đúng thời hạn.

Thiết kế này sẽ giúp hài hòa giữa yêu cầu đẩy mạnh phân cấp, giảm thủ tục cho địa phương với mục tiêu bảo vệ vững chắc lợi ích quốc gia, chủ quyền và an ninh đất nước.

Tríchtối thiểu 10% khoản điều tiết từ quyền khai thácđể tái thiết hạ tầng dân sinh

Hoạt động thăm dò, khai thác khoáng sản tiềm ẩn nhiều nguy cơ làm biến đổi địa chất, sạt lở, thay đổi dòng chảy và ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng trực tiếp đến sinh kế người dân. Tuy nhiên, các quy định hiện hành và dự thảo sửa đổi vẫn chưa bắt buộc chủ đầu tư công khai thông tin và lấy ý kiến người dân tại vùng chịu ảnh hưởng.

Do đó, đại biểu Nguyễn Phi Hùng (Đoàn ĐBQH TP Đà Nẵng)đề nghị bổ sung quy định bắt buộc tổ chức lấy ý kiến tham vấn công khai của cộng đồng dân cư nơi chịu ảnh hưởng trực tiếp trước khi trình Chủ tịch UBND cấp tỉnh quyết định cấp phép. Quy định này không chỉ bảo đảm tính minh bạch theo Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở mà còn trao quyền cho người dân tham gia giám sát những dự án tác động trực tiếp đến môi trường sống của họ.

Từ thực tế nhiều mỏ hoàn tất thủ tục đóng cửa trên giấy tờ nhưng thực địa vẫn để lại hố sâu nguy hiểm, gây ô nhiễm nguồn nước và ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân địa phương, đại biểu đề nghị siết chặt công tác nghiệm thu.

Cụ thể, đại diện Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp xã và cộng đồng dân cư chịu ảnh hưởng cần được tham gia ban giám sát đóng cửa mỏ cũng như hội đồng nghiệm thu kết quả phục hồi môi trường. Bên cạnh đó, việc doanh nghiệp hoàn thành nghĩa vụ bồi thường thiệt hại về đất đai và nguồn nước phải được xem là điều kiện bắt buộc khi xem xét gia hạn hoặc điều chỉnh giấy phép khai thác.

Hoạt động khai thác khoáng sản thường kéo theo hệ lụy hư hỏng hạ tầng giao thông và ô nhiễm môi trường dài ngày tại các khu dân cư lân cận, trong khi ngân sách cấp xã gặp nhiều khó khăn để khắc phục.

Để chia sẻ lợi ích và bù đắp thiệt hại cho địa phương, đại biểu đề nghịbổ sung vào dự thảo luật quy định bắt buộc chủ đầu tư, chủ mỏ phải trích ứng tối thiểu 10% điều tiết quyền khai thác các khoáng sản để điều tiết trực tiếp cho ngân sách cấp xã nơi có hoạt động khai thác khoáng sản. Đồng thời quy định rõ nguồn kinh phí này chỉ được sử dụng chuyên biệt để sửa chữa hạ tầng giao thông, xây dựng các công trình dân sinh y tế giáo dục và phục hồi môi trườngcho cộng đồng dân cư địa phương.

Cần cơ chế chung về khoáng sản làm vật liệu xây dựng

Một nội dung khác được đại biểu Hoàng Quốc Khánh đề cập là việc quản lý khoáng sản làm vật liệu xây dựng phục vụ các công trình quan trọng của quốc gia và địa phương, như đất đắp nền, đá, cát xây dựng.

Theo đại biểu, thời gian qua Chính phủ đã trình Quốc hội ban hành một số cơ chế, chính sách đặc thù để tháo gỡ khó khăn về nguồn vật liệu cho các dự án. Tuy nhiên, đây là vấn đề mang tính phổ biến, liên quan đến nhu cầu đầu tư xây dựng ở nhiều địa phương chứ không chỉ một công trình hay một dự án cụ thể.

Vì vậy, đại biểu đề nghị trong lần sửa đổi luật này, cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát, nghiên cứu để đưa vào luật một cơ chế áp dụng thống nhất trên phạm vi cả nước, qua đó tạo cơ sở pháp lý ổn định, lâu dài thay vì phải xử lý bằng các cơ chế đặc thù cho từng dự án, từng địa phương.