VOV.VN - Gần 30 năm sau ngày tái lập, từ nền tảng lịch sử, văn hóa Kinh Bắc, Bắc Ninh và Bắc Giang cũ đã cùng tạo dựng một không gian phát triển năng động. Bắc Ninh đang bước vào dấu mốc mới khi trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, mở ra kỳ vọng về một cực tăng trưởng mới.
Sau gần 30 năm tái lập, Bắc Giang cũ và Bắc Ninh không ngừng gìn giữ mối quan hệ gắn bó, hỗ trợ nhau cùng phát triển. Từ những điểm tương đồng về địa lý, lịch sử, văn hóa, hai địa phương đã vươn lên trở thành những cực tăng trưởng năng động của khu vực phía Bắc.Theo báo cáo, 6 tháng đầu năm 2026, GRDP của Bắc Ninh tăng 10,56%, nằm trong nhóm các địa phương có tốc độ tăng trưởng 2 con số. Thu hút đầu tư nước ngoài tiếp tục là điểm sáng, đưa Bắc Ninh vào nhóm các địa phương dẫn đầu cả nước về thu hút FDI. Không chỉ nổi bật về phát triển kinh tế, công tác xây dựng Đảng và hệ thống chính trị được chú trọng.Bắc Giang và Bắc Ninh cũ là hai tỉnh có mối quan hệ mật thiết về địa lý, lịch sử và văn hóa, từng thuộc một không gian thống nhất trong tiến trình hình thành và phát triển của vùng Kinh Bắc. Trong lịch sử dựng nước và giữ nước, vùng đất này giữ vai trò như một “phên giậu” bảo vệ kinh thành Thăng Long, ghi dấu nhiều chiến công hiển hách. Phòng tuyến Như Nguyệt cùng những trận đánh bảo vệ đất nước đã trở thành những dấu son trong lịch sử dân tộc.Đây cũng là vùng đất khoa bảng, hiếu học, nơi sản sinh nhiều danh nhân, trí thức có đóng góp quan trọng cho đất nước. Hệ thống di sản văn hóa phong phú như Đền Đô, chùa Dâu, chùa Bút Tháp, chùa Phật Tích, chùa Vĩnh Nghiêm... tạo nên chiều sâu văn hóa đặc trưng của vùng Kinh Bắc.Pho tượng A Di Đà ở chùa Phật Tích là kiệt tác điêu khắc thời Lý và đã được Nhà nước công nhận là bảo vật quốc gia năm 2013 được tạo tác bằng đá xanh, kích thước hiện tại cả bệ cao 2m77.Vườn tháp chùa Bổ Đà thuộc phường Vân Hà, tỉnh Bắc Ninh là một trong những vườn tháp đẹp và lớn nhất Việt Nam, gồm 110 ngôi tháp và mộ lớn nhỏ khác nhau.Bên cạnh những nét kiến trúc độc đáo, chùa Vĩnh Nghiêm còn lưu giữ 3.050 mộc bản có giá trị trên nhiều lĩnh vực. Đặc biệt, công trình nằm trong quần thể Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn Kiếp Bạc được UNESCO công nhận Di sản văn hóa thế giới.Mộc bản chùa Vĩnh Nghiêm được khắc bằng chữ Hán và chữ Nôm với nhiều kiểu chữ khác nhau như chân thư, thảo thư, lệ thư, hành thư,... Nhiều trang được các nghệ nhân xưa khắc đan xen thêm những bức minh họa đường nét tài hoa tinh tế, bố cục chặt chẽ, hài hòa, xứng đáng là tác phẩm đồ họa có giá trị thẩm mỹ cao.Tại chùa Bút Tháp là ngọn bảo tháp bằng đá, có tên là tháp Báo Nghiêm, bên trong thờ tượng Thiền sư Chuyết Chuyết. Nổi bật hẳn giữa vùng đồng bằng rộng lớn.Đặc biệt, Quan họ Bắc Ninh và Ca trù được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, trở thành những giá trị văn hóa tiêu biểu không chỉ của Bắc Ninh - Bắc Giang cũ mà còn của Việt Nam.Du khách nước ngoài trải nghiệm những bộ quần áo liền anh, liền chị của người quan họ xứ Kinh Bắc.Tranh khắc gỗ dân gian Đông Hồ (tranh Đông Hồ), là một dòng tranh dân gian đặc sắc có từ thời Lê và được chế biến thủ công từ các nguyên liệu có sẵn trong thiên nhiên.Dưới bàn tay khéo léo của người thợ thủ công tại xã Phù Lãng, tỉnh Bắc Ninh, đất sét được tạo hình trên bàn xoay bằng tay thành nhiều loại sản phẩm khác nhau.Cùng với nền tảng văn hóa - lịch sử, Bắc Ninh đang hình thành một không gian kinh tế có quy mô và sức cạnh tranh ngày càng lớn. Tỉnh hiện là một trong những trung tâm công nghiệp công nghệ cao của cả nước, thu hút sự hiện diện của nhiều tập đoàn, doanh nghiệp toàn cầu như Samsung, Foxconn, Canon, Amkor... Hệ sinh thái công nghiệp ngày càng được mở rộng, tạo động lực cho chuyển dịch cơ cấu kinh tế, phát triển đô thị, logistics và các ngành dịch vụ.Trong định hướng phát triển mới, Bắc Ninh được quy hoạch trở thành đô thị công nghiệp hiện đại, trung tâm logistics và dịch vụ quan trọng của miền Bắc, từng bước nâng cao vai trò trong chuỗi liên kết kinh tế vùng.Việc sắp xếp đơn vị hành chính, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp được triển khai theo hướng tinh gọn tổ chức bộ máy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, đồng thời tăng tính chủ động của chính quyền cơ sở trong giải quyết công việc cho người dân và doanh nghiệp.Vừa qua, việc Quốc hội thông qua Nghị quyết về thành lập thành phố Bắc Ninh trực thuộc Trung ương là dấu mốc quan trọng trong tiến trình phát triển của địa phương, mở ra yêu cầu và không gian phát triển mới. Đây cũng là bước cụ thể hóa định hướng của Quy hoạch tổng thể quốc gia và Quy hoạch vùng Đồng bằng sông Hồng thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, hướng tới hình thành một đô thị trung tâm, một cực tăng trưởng có vai trò dẫn dắt không gian kinh tế - xã hội khu vực phía Bắc.Từ một vùng đất giàu truyền thống lịch sử, văn hóa, Bắc Ninh hôm nay đang đứng trước cơ hội phát triển với quy mô và vị thế mới. Sự kết nối giữa nền tảng văn hóa Kinh Bắc, thế mạnh công nghiệp công nghệ cao, hệ thống đô thị, hạ tầng giao thông và không gian phát triển mở rộng được kỳ vọng tạo thêm động lực để địa phương bước vào giai đoạn phát triển mới.Theo nghị quyết có hiệu lực từ ngày 20/9/2026, thành phố Bắc Ninh trực thuộc Trung ương có 99 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 45 phường và 54 xã. Đây là dấu mốc mở đầu cho một chặng đường phát triển mới, với yêu cầu xây dựng Bắc Ninh trở thành đô thị hiện đại, xanh, thông minh, giàu bản sắc và có vai trò ngày càng lớn trong vùng Đồng bằng sông Hồng.
Từ khóa: bắc ninh, thành phố trực thuộc, sáp nhập đơn vị, đơn vị hành chính, văn hoá lịch sử, Kinh Bắc, hành trình lịch sử,Bắc Giang cũ