Hải quân Mỹ đang chuẩn bị ký hợp đồng với tập đoàn Lockheed Martin để tích hợp tên lửa chống hạm tầm xa AGM-158C LRASM lên oanh tạc cơ chiến lược B-52 Stratofortress của Không quân Mỹ. Động thái này nằm trong nỗ lực mở rộng năng lực tấn công mục tiêu trên biển của Washington, trong bối cảnh các lực lượng hải quân đối thủ ngày càng phát triển về quy mô và khả năng phòng thủ.

Theo thông báo của chính phủ Mỹ ngày 7/10, Bộ Tư lệnh Hệ thống Hàng không Hải quân Mỹ (NAVAIR) dự kiến đàm phán trực tiếp với Lockheed Martin để triển khai chương trình. Công việc bao gồm cập nhật phần mềm tên lửa, tiến hành thử nghiệm và đánh giá các vấn đề kỹ thuật liên quan. Tuy nhiên, phía Mỹ chưa công bố thời điểm hoàn tất quá trình tích hợp hoặc đưa năng lực này vào sử dụng.

Kế hoạch được đưa ra vài tháng sau khi Không quân Mỹ lần đầu công khai khả năng phóng LRASM của oanh tạc cơ tàng hình B-2 Spirit. Trước đó, tên lửa này đã được tích hợp trên B-1B Lancer. Nếu chương trình dành cho B-52 hoàn tất, cả 3 dòng oanh tạc cơ chiến lược hiện có của Không quân Mỹ đều sẽ sở hữu năng lực tấn công chống hạm bằng LRASM.

B-52 có thể mang bao nhiêu tên lửa LRASM?

B-52 vốn có khả năng mang khối lượng vũ khí lớn và thực hiện các nhiệm vụ tấn công tầm xa. Máy bay hiện có thể sử dụng nhiều loại tên lửa hành trình phóng từ trên không, trong đó có dòng AGM-158 JASSM chuyên tấn công mục tiêu trên đất liền.

LRASM được phát triển trên cơ sở JASSM, có kích thước và hình dạng tương tự nhưng được bổ sung các công nghệ chuyên biệt để phát hiện, nhận dạng và tấn công tàu chiến trong môi trường tác chiến trên biển phức tạp.

B-52 có thể mang tối đa 20 tên lửa JASSM - có kích thước tương đương LRASM. Tuy nhiên, các tài liệu chính thức chưa xác định B-52 sẽ mang được bao nhiêu LRASM trong cấu hình tác chiến thực tế.

Ý tưởng trang bị LRASM cho B-52 đã được Mỹ nghiên cứu từ năm 2019, với khoản kinh phí ban đầu khoảng 10 triệu USD. Trong đề xuất ngân sách tài khóa 2027, Không quân Mỹ tiếp tục đưa kế hoạch tích hợp các biến thể mới của LRASM và JASSM lên B-52 vào danh mục phát triển năng lực tác chiến.

Chương trình sẽ tập trung cập nhật phần mềm điều khiển vũ khí, kiểm tra khả năng tách tên lửa an toàn khỏi máy bay khi phóng từ giá treo dưới cánh hoặc hệ thống phóng trong khoang chứa, đồng thời hoàn thiện giao diện kết nối và đánh giá an toàn hệ thống.

Một ưu thế quan trọng của LRASM là khả năng hoạt động tương đối độc lập sau khi phóng. Tên lửa kết hợp hệ thống dẫn đường quán tính có hỗ trợ GPS, các cảm biến trên khoang và công nghệ nhận dạng mục tiêu tự động, giúp tìm kiếm và tấn công tàu chiến ngay cả khi thông tin liên lạc bị hạn chế hoặc gây nhiễu.

Ở giai đoạn cuối hành trình, LRASM sử dụng đầu dò ảnh hồng ngoại để xác định mục tiêu mà không cần phát tín hiệu radar chủ động, góp phần giảm nguy cơ bị đối phương phát hiện. Tên lửa còn được trang bị hệ thống hỗ trợ tác chiến điện tử, có khả năng nhận biết các mối đe dọa và điều chỉnh đường bay, đồng thời tiếp nhận thông tin cập nhật trong quá trình bay.

Đáng chú ý, nhiều tên lửa LRASM có thể phối hợp với nhau khi thực hiện một đợt tấn công, làm gia tăng thách thức đối với hệ thống phòng thủ hạm đội.

Tầm bắn chính xác của LRASM chưa được Mỹ công bố. Theo các thông tin công khai, phiên bản cơ bản có tầm hoạt động ước tính khoảng 320 - 480 km. Biến thể LRASM C-3 đang được phát triển được kỳ vọng đạt tầm bắn tương đương JASSM-ER, khoảng 965 km.

Mở rộng khả năng tấn công hạm đội đối phương

Việc bổ sung LRASM sẽ giúp B-52 có một loại vũ khí chống hạm chuyên dụng bên cạnh kho tên lửa tấn công mặt đất hiện có.

Trong một kịch bản tác chiến, B-52 có thể hoạt động cách xa hạm đội đối phương và phóng đồng thời nhiều tên lửa về phía các mục tiêu trên biển. Những đợt tấn công như vậy có thể gây sức ép lên hệ thống phòng đối phương khi phải phát hiện, theo dõi và đánh chặn nhiều mục tiêu cùng lúc.

Trước đây, B-52 từng được cải tiến để mang tên lửa chống hạm AGM-84 Harpoon, dù loại vũ khí này hiện không xuất hiện trong danh sách trang bị được công bố chính thức của máy bay.

So với Harpoon, LRASM có lợi thế đáng kể về tầm bắn, thiết kế giảm khả năng bị radar phát hiện và năng lực phản ứng trước các mối đe dọa trong quá trình bay. Những đặc điểm này có thể giúp tăng khả năng xuyên thủng hệ thống phòng thủ hải quân hiện đại.

B-52 còn có khả năng rải thủy lôi trên biển. Máy bay từng được thử nghiệm với thủy lôi Quickstrike-ER nặng khoảng 907 kg, tích hợp bộ dẫn đường hỗ trợ GPS và cánh lượn, cho phép thả từ khoảng cách hơn 64 km so với khu vực mục tiêu.

Khả năng này giúp B-52 thực hiện nhiệm vụ phong tỏa các tuyến hàng hải hoặc khu vực tiếp cận cảng biển mà không cần trực tiếp xâm nhập vùng biển được bảo vệ nghiêm ngặt.

Kế hoạch tích hợp LRASM lên B-52 cũng nằm trong nỗ lực mở rộng số lượng nền tảng có thể sử dụng loại tên lửa này. Ngoài B-1B và B-2, Mỹ đang nghiên cứu hoặc triển khai chương trình tích hợp LRASM trên các tiêm kích F-15E, F-15EX, F-16C/D, một số biến thể F-35 và máy bay tuần tra biển P-8A Poseidon. Tiêm kích hạm F/A-18E/F Super Hornet của Hải quân Mỹ cũng đã được trang bị LRASM.

Vai trò mới của B-52 tại Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương

Theo The War Zone, việc Mỹ tăng cường trang bị tên lửa chống hạm cho các oanh tạc cơ chiến lược phản ánh những thay đổi trong môi trường tác chiến hải quân, đặc biệt tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Sự mở rộng nhanh chóng của hạm đội tàu mặt nước Trung Quốc, cùng những tiến bộ trong hệ thống phòng không và năng lực chống tiếp cận, chống xâm nhập khu vực (A2/AD), đang đặt ra thách thức đối với hoạt động của lực lượng Mỹ. Trong bối cảnh đó, khả năng tấn công tàu chiến từ khoảng cách lớn trở thành một yếu tố quan trọng trong tính toán tác chiến của Washington.

B-52 được đánh giá phù hợp với các nhiệm vụ như vậy nhờ tầm bay lớn, tải trọng vũ khí cao và khả năng thực hiện những chuyến bay kéo dài. Một biên đội B-52 mang LRASM có thể phối hợp với B-1B, B-2, tiêm kích hải quân và các lực lượng khác để tiến hành các đợt tấn công chống hạm quy mô lớn.

Tuy nhiên, hiệu quả của những chiến dịch này còn phụ thuộc vào khả năng phát hiện, theo dõi và cập nhật vị trí tàu chiến đối phương, đặc biệt khi mục tiêu liên tục cơ động trên biển.

Đây cũng là lý do Mỹ đang triển khai chương trình hiện đại hóa quy mô lớn đối với B-52, bao gồm thay thế radar, lắp đặt động cơ mới, cải thiện hệ thống liên lạc và kết nối dữ liệu. Sau nâng cấp, phiên bản B-52H sẽ được đổi tên thành B-52J và dự kiến tiếp tục phục vụ ít nhất đến năm 2050.

Hệ thống radar và năng lực kết nối mới được kỳ vọng giúp B-52 tiếp nhận thông tin mục tiêu từ nhiều nguồn, đồng thời chủ động thu thập dữ liệu trong những điều kiện tác chiến phù hợp. Đây là yếu tố quan trọng khi sử dụng tên lửa tầm xa để tấn công các tàu chiến đang di chuyển trên biển.

Trong tương lai, oanh tạc cơ tàng hình B-21 Raider cũng có thể được trang bị LRASM, dù khả năng này chưa được xác nhận chính thức.

Nếu chương trình tích hợp LRASM diễn ra theo kế hoạch, B-52 sẽ có thêm vai trò trong các chiến dịch chống hạm, bổ sung hỏa lực tầm xa cho lực lượng Mỹ tại những khu vực có phạm vi tác chiến rộng lớn như Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.