Động thái này của Australia đang tạo ra xu hướng các dự án xây mới trung tâm dữ liệu “chạy đua” xin cấp phép trước khi luật có hiệu lực.

Bùng nổ trung tâm dữ liệu gây sức ép lên lưới điện

Thủ tướng Australia Anthony Albanese ngày 26/8 đã tìm kiếm sự đồng thuận từ lãnh đạo các bang và vùng lãnh thổ về việc xây dựng bộ quy định liên bang đối với các trung tâm dữ liệu, vốn đang bùng nổ về số lượng, kéo theo nhu cầu điện tăng mạnh và sự phản ứng ngày càng lớn từ cộng đồng.

Theo Cơ quan Điều hành Thị trường Năng lượng Australia (AEMO), nhằm đáp ứng sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI), nước này hiện có 165 trung tâm dữ liệu đang hoạt động và 225 dự án đang được phát triển. Nhu cầu điện của các trung tâm dữ liệu dự kiến tăng từ 5 terawatt giờ (TWh) hiện nay lên 34 TWh vào năm 2035 - 2036, tương đương mức tăng gần 7 lần.

Nếu tốc độ phát triển tiếp tục duy trì ở mức cao, nhu cầu điện năng thậm chí có thể lên tới 52 TWh, gấp khoảng 10 lần hiện nay. Khi đó, tỷ trọng điện năng dành cho các trung tâm dữ liệu có thể tăng từ khoảng 3% tổng mức tiêu thụ lên 13%.

AEMO cho rằng sự gia tăng sử dụng AI và điện toán đám mây là một trong những động lực lớn nhất thúc đẩy nhu cầu điện của Australia. Tuy nhiên, cơ quan này cũng lưu ý mức độ bất định vẫn rất cao. Hơn 1/3 số dự án đăng ký năm 2025 đã bị hủy bỏ, trong khi nhiều cơ sở mất nhiều năm mới đạt công suất vận hành tối đa.

Giám đốc điều hành AEMO, Daniel Westerman cho biết triển vọng an ninh cung cấp điện đã được cải thiện nhờ sự gia tăng trong số lượng và loại hình nguồn phát điện, cũng như hệ thống lưu trữ mới được đưa vào vận hành ở mức kỷ lục. Tuy vậy, sự bùng nổ của trung tâm dữ liệu vẫn đặt ra bài toán về chi phí điện, sử dụng nước, đất đai và tác động đối với các cộng đồng địa phương.

Quy định mới theo hướng siết chặt

Chính phủ của Thủ tướng Albanese dự kiến đệ trình một đạo luật lớn vào năm tới, nhằm thiết lập các nghĩa vụ tối thiểu thống nhất trên toàn quốc đối với trung tâm dữ liệu. Theo đề xuất, các dự án sẽ phải bảo đảm không làm tăng giá điện, trong đó có yêu cầu đưa thêm nguồn năng lượng tái tạo vào hệ thống để đáp ứng nhu cầu điện của chính các trung tâm. Nhà phát triển cũng phải chịu chi phí kết nối hạ tầng, hạn chế sử dụng nước và giảm thiểu tác động đối với cộng đồng địa phương. Các trung tâm dữ liệu mới cũng phải được thiết kế với quy mô phù hợp và lựa chọn vị trí tránh xa nhà ở, trường học, các khu vực có tiềm năng phát triển nhà ở hoặc đất nông nghiệp.

Chính phủ Australia đồng thời dự kiến kết hợp những quy định trên với chính sách rộng hơn về AI. Đạo luật dự kiến bao gồm các quy định chặt chẽ về bản quyền đối với doanh nghiệp AI, cũng như các tiêu chuẩn về an ninh, an toàn và phát triển kỹ năng. Đây được xem là một trong những cải cách quan trọng của nhiệm kỳ thứ hai của Công đảng, phản ánh mong muốn tận dụng lợi ích kinh tế từ sự phát triển của AI nhưng đồng thời kiểm soát những tác động tiêu cực đi kèm.

Các nhà đầu tư “chạy trước” luật

Điểm gây tranh cãi là các quy định mới đối với các trung tâm dữ liệu của chính phủ Australia đang xem xét là không áp dụng hồi tố. Những dự án được cấp phép trước khi luật có hiệu lực sẽ tiếp tục tuân theo quy định hiện hành của các bang và vùng lãnh thổ. Điều này đang làm gia tăng lo ngại về việc các nhà phát triển có thể đẩy nhanh quá trình xin cấp phép trong những tháng tới để tránh những yêu cầu nghiêm ngặt hơn trong tương lai.

Giáo sư Crystal Legacy, chuyên gia nghiên cứu quy hoạch đô thị tại Đại học Melbourne, cho rằng các nhà phát triển đang muốn hoàn tất thủ tục “trước khi những công cụ quản lý mới có hiệu lực”. Tuy nhiên, bà cảnh báo các chính quyền bang nếu tìm cách đẩy nhanh phê duyệt dự án trước thời điểm luật mới được áp dụng, nhiều khả năng sẽ phải đối mặt với phản ứng chính trị.

Đối với Australia, bài toán hiện nay không chỉ nằm ở việc có nên tiếp tục mở rộng hạ tầng phục vụ AI hay không, mà làm thế nào để tận dụng lợi ích kinh tế của AI nhưng không chuyển sự gia tăng chi phí về điện, nước, hạ tầng và môi trường sang người dân và cộng đồng địa phương. Trong khi chính phủ tìm cách thiết lập một khung quản lý thống nhất, khoảng thời gian trước khi luật mới có hiệu lực sẽ đang đóng vai trò quyết định đối với “số phận” của hàng trăm dự án đang chờ được phê duyệt.