Giữa những hàng cây xanh rợp bóng tại Nghĩa trang Liệt sĩ Phú Kiết, xã Lương Hòa Lạc, tỉnh Đồng Tháp, có một người đàn ông tóc đã bạc trắng vẫn đều đặn quét dọn từng lối đi, lau từng tấm bia, thắp nén hương tưởng nhớ những đồng đội đã ngã xuống. Công việc ấy ông Huỳnh Văn Ly đã lặng lẽ làm suốt gần nửa thế kỷ.

Với ông Tám Ly, nghĩa trang không chỉ là nơi an nghỉ của các Anh hùng liệt sĩ mà còn là "mái nhà chung" của những đồng chí, đồng đội từng kề vai sát cánh trong những năm tháng chiến tranh.

Năm 1980, sau khi hoàn thành nhiệm vụ trở về quê hương, ông Huỳnh Văn Ly nhận chăm sóc Nghĩa trang Liệt sĩ xã Phú Kiết (nay thuộc xã Lương Hòa Lạc). Ngày ấy, nghĩa trang còn đơn sơ, cỏ dại mọc um tùm, đường đi lầy lội, việc quét dọn, phát quang đều hoàn toàn bằng sức người. Bất kể nắng gắt hay mưa dầm, người cựu chiến binh vẫn cần mẫn chăm chút từng phần mộ. Đồng hành cùng ông là người vợ tảo tần và các con, những người luôn xem việc chăm sóc nghĩa trang là trách nhiệm thiêng liêng đối với những người đã hy sinh vì Tổ quốc.

Nhắc đến quãng thời gian 46 năm gắn bó với nơi yên nghỉ của đồng chí, đồng đội, giọng ông Tám Ly chùng xuống, đôi mắt đỏ hoe và tuôn nước mắt:"Tôi gắn bó với nghĩa trang vì người còn sống phải có trách nhiệm với người đã nằm xuống. Các Anh hùng liệt sĩ đã hy sinh để đất nước có được độc lập, tự do như hôm nay. Mỗi lần ra nghĩa trang, tôi như được gặp lại đồng chí, đồng đội của mình. Có người hỏi tôi có sợ ma không, nhưng tôi chưa bao giờ biết sợ. Ngày hay đêm tôi vẫn ra đây bình thường. Tôi chỉ mong thế hệ trẻ hôm nay tiếp tục gìn giữ truyền thống, ra sức học tập, lao động để xây dựng đất nước ngày càng giàu đẹp hơn",ông Huỳnh Văn Ly xúc động nói.

Hiện, Nghĩa trang liệt sĩ Phú Kiết là nơi an nghỉ của 212 liệt sĩ, phần lớn hy sinh trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước; trong đó vẫn còn hàng chục phần mộ chưa xác định được danh tính. Những hàng mộ ngay ngắn dưới bóng cây xanh, hệ thống điện chiếu sáng và nhà quản trang được xây dựng khang trang là kết quả của sự quan tâm của địa phương, cùng sự tận tụy gìn giữ của người quản trang đặc biệt suốt nhiều thập niên qua.

Không chỉ có ông Tám Ly, bà Võ Thị Lý, người bạn đời của ông, cũng lặng lẽ sẻ chia công việc ấy. Mỗi dịp lễ, Tết hay Ngày Thương binh - Liệt sĩ 27/7, hai vợ chồng lại cùng nhau quét dọn, chuẩn bị bàn ghế, chén bát để đón các đoàn đến dâng hương tưởng niệm:" Tôi phụ chồng chăm sóc, quản lý nghĩa trang tuy vất vả nhưng bản thân cảm thấyrất vui. Anh emhy sinh nằm đây nên mình phải giữ cho nơi này luôn sạch đẹp, khang trang. Hai vợ chồng già cùng làm, các con cũng thường xuyên phụ giúp cha mẹ chăm sóc nghĩa trang".

Ít ai biết rằng, người cựu chiến binh ngày ngày lặng lẽ chăm sóc nghĩa trang cũng từng lập chiến công vang dội trên chiến trường. Năm 1966, khi làm nhiệm vụ giao liên của Tỉnh đội Mỹ Tho, ông đã bắn rơi một máy bay phản lực của địch sau trận ném bom tại xã Bình Ninh. Với thành tích chiến đấu xuất sắc, ông được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Rời chiến trường, ông lại tiếp tục một "nhiệm vụ" khác: gìn giữ ký ức về những người đã hy sinh và truyền ngọn lửa yêu nước cho thế hệ trẻ. Nhiều năm qua, ông luôn tích cực tham gia các hoạt động của địa phương, kể chuyện truyền thống cách mạng cho thanh thiếu niên, nhắc nhở con cháu biết trân trọng giá trị của hòa bình hôm nay.

Ông Nguyễn Ngọc Tú, cán bộ hưu trí xã Lương Hòa Lạc, chia sẻ:"Chú Tám Ly sống rất gương mẫu, nhiệt tình với mọi công việc của địa phương. Nghĩa trang lúc nào cũng sạch sẽ, khang trang nhờ sự chăm sóc tận tụy của chú. Bà con ai cũng quý mến và kính trọng".

Tháng Bảy lại về, những nén hương thơm nghi ngút trên từng phần mộ như nối dài mạch nguồn tri ân của những người còn sống đối với những người đã ngã xuống. Giữa không gian tĩnh lặng ấy, hình ảnh người cựu chiến binh cao tuổi vẫn lặng lẽ quét dọn, chăm chút từng góc nhỏ của nghĩa trang đã trở thành biểu tượng đẹp về lòng biết ơn, sự thủy chung với đồng chí, đồng đội.

Gần nửa thế kỷ bền bỉ với một công việc lặng thầm, cựu chiến binh, Anh hùng LLVT ND Huỳnh Văn Ly đã góp phần gìn giữ một không gian linh thiêng, để mỗi người khi đến đây đều cảm nhận rõ hơn giá trị của hòa bình và càng thêm trân trọng sự hy sinh to lớn của các Anh hùng liệt sĩ vì độc lập, tự do của Tổ quốc.