Món quà gây ngạc nhiên lớn

Nhiều lãnh đạo các nước thành viên Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) khá bất ngờ khi trở về nước sau hội nghị Thượng đỉnh hôm 8/7 tại Thổ Nhĩ Kỳ, với một món quà đặc biệt của nước chủ nhà. Đó là một khẩu súng lục được khắc tên từng nguyên thủ đi kèm nhiều viên đạn thật được gói ghém trang trọng.

Hình ảnh được văn phòng của Tổng thống Litva Gitanas Nauseda chia sẻ cho thấy món quà sau cuộc họp tại Ankara dường như là khẩu Gumusay.357 Magnum, một loại súng lục với ổ đạn sáu viên hiếm hoi do nhà sản xuất vũ khí MKE của Thổ Nhĩ Kỳ chế tạo vào những năm 1990. Khẩu súng được đặt trong một hộp trưng bày bằng gỗ có hình cờ Thổ Nhĩ Kỳ và logo NATO cũng như một tấm biển ghi “Gumusay, khẩu súng lục kiểu revolver đầu tiên được sản xuất tại đất nước chúng ta” bằng tiếng Thổ Nhĩ Kỳ và tiếng Anh.

Người phát ngôn của Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sanchez cũng xác nhận: tất cả các nhà lãnh đạo dự Thượng đỉnh NATO lần này đều được tặng cùng một mẫu súng, được khắc tên của họ trên nòng súng.

Món quà đối ngoại khác thường này cũng sẽ đi kèm một vài thủ tục nhỏ để người nhận có thể mang về nước một cách chính thức.

Thủ tướng Bỉ, Bart De Wever, đã giao khẩu súng của mình cho cảnh sát sân bay Brussels để cất giữ trong két sắt. Một trợ lý của Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki nói với Đài phát thanh RMF FM rằng khẩu súng lục của ông đang chờ thông quan tại sân bay Warsaw và sẽ được giữ ở một nơi thích hợp “để trước hết là an toàn và thứ hai là được tôn trọng như một món quà”. “Chắc chắn sẽ không ai sử dụng nó”, ông nói thêm.

Văn phòng của các thủ tướng Hà Lan và Thụy Điển cho biết súng lục của họ đã được đưa đến đại sứ quán của hai nước này ở Ankara. Khẩu súng của Hà Lan dự kiến ​​sẽ bị vô hiệu hóa trong khi khẩu súng của Thụy Điển đang chờ giấy tờ nhập khẩu.

Một nguồn tin từ Phố Downing cho hãng tin Reuters biết khẩu súng được tặng cho Thủ tướng Anh Keir Starmer đi kèm với bộ dụng cụ vệ sinh và 500 viên đạn. Tuy nhiên, khẩu súng này không được đưa về Anh và vẫn nằm trong tay các quan chức Anh tại Thổ Nhĩ Kỳ. Mặc dù chính quyền Thổ Nhĩ Kỳ được cho là đã miễn trừ các quy định kiểm soát xuất khẩu, luật pháp Anh vẫn cấm nhập khẩu vũ khí còn khả năng sát thương. Do đó, khẩu súng lục vừa được tặng sẽ được vô hiệu hóa trước khi được trả lại cho Anh.

Trong khi đó, khẩu súng lục của Thủ tướng Italy Giorgia Meloni đã được cất giữ tại trụ sở chính phủ, tòa nhà Palazzo Chigi, cùng với các quà tặng nhà nước khác. Sau khi trở về từ Ankara, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen dự định tặng khẩu súng của mình cho một bảo tàng quân sự, trong khi nhà lãnh đạo Hy Lạp dự định tặng khẩu súng của mình cho Bảo tàng Chiến tranh ở Athens.

Thủ tướng Canada Mark Carney nói đùa rằng “món quà siro cây phong của tôi có vẻ không tương xứng” nếu so với món quà tặng đối ngoại của Thổ Nhĩ Kỳ. Ông Carney cho biết ông thực sự chưa nhìn thấy khẩu súng lục. “Tôi muốn trấn an người Canada - họ giữ súng tránh xa tôi”, ông nói trong một cuộc họp báo, cho biết khẩu súng lục đã bị vô hiệu hóa và có thể sẽ được trưng bày tại bảo tàng Chiến tranh Quốc gia.

Thông điệp đầy ẩn ý

Việc trao tặng những món đồ nhạy cảm như súng không phải điều quá hiếm hoi trong lễ tân, ngoại giao quốc tế không phải là điều quá hiếm hoi nhưng đi kèm với đạn dược thật thì chắc hẳn ý nghĩa của nó không chỉ là để trưng bày. Theo các nhà quan sát, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Tayyip Erdogan muốn giới thiệu ngành công nghiệp quốc phòng của Thổ Nhĩ Kỳ, vốn đã trở thành một công cụ xuất khẩu và chính sách đối ngoại quan trọng.

Ngành công nghiệp sản xuất súng ngắn hiện đại của Thổ Nhĩ Kỳ chủ yếu tập trung vào các mẫu súng bán tự động, khiến khẩu Gumusay trở thành một món đồ hiếm có đối với các nhà sưu tập. Các nhà sản xuất súng Thổ Nhĩ Kỳ đã thâm nhập vào thị trường vũ khí dân sự của châu Âu với các loại súng lục và súng săn giá rẻ, thách thức các thương hiệu lâu đời của Italy và Bỉ vốn gắn liền với các loại vũ khí thể thao và quân dụng có giá cao hơn. Theo một nhóm nghiên cứu có tên gọi Khảo sát về vũ khí nhỏ có trụ sở tại Geneva, Thụy Sĩ, Thổ Nhĩ Kỳ là nước xuất khẩu vũ khí nhỏ lớn thứ ba thế giới trong giai đoạn 2019-2024, với tổng kim ngạch xuất khẩu khoảng 3 tỷ USD, chỉ đứng sau Mỹ và Italy.

Việc tặng súng diễn ra khi các nhà lãnh đạo NATO nhất trí tăng cường năng lực quân sự của liên minh trong bối cảnh các cuộc xung đột đang diễn ra ở Ukraine và Trung Đông. Điều này càng khiến cho dư luận quan tâm tới món quà đặc biệt này.