Một trong những động thái đáng chú ý nhất là việc Bộ Điện tử và Công nghệ Thông tin Ấn Độ vừa thông qua nền tảng ngôn ngữ số Bhashini để phát động cuộc thi đổi mới sáng tạo VYOMA. Cuộc thi tập trung vào phát triển các ứng dụng AI có khả năng hoạt động ngoại tuyến và hỗ trợ nhiều ngôn ngữ bản địa, nhằm đưa công nghệ AI đến gần hơn với hàng trăm triệu người dân ở các vùng nông thôn và khu vực còn hạn chế về hạ tầng internet. Cuộc thi có tổng giá trị giải thưởng lên tới 8 triệu rupee (khoảng 83.000 USD).

Giới quan sát nhận định đây là bước đi phản ánh rõ định hướng của Chính phủ Ấn Độ nhằmphát triển AI không chỉ phục vụ các thành phố lớn hay doanh nghiệp công nghệ mà còn hướng tới phổ cập công nghệ cho người dân sử dụng các ngôn ngữ địa phương. Hiện New Delhi đang thúc đẩy phát triển các mô hình AI hỗ trợ nhiều ngôn ngữ trong Hiến pháp Ấn Độ, hướng tới mở rộng khả năng tiếp cận công nghệ cho người dân trên cả nước.

Cùng với việc phát triển công nghệ, Ấn Độ đang chứng kiến làn sóng đầu tư mạnh mẽ vào hạ tầng phục vụ AI. Ngày 5/6, nhà vận hành trung tâm dữ liệu AirTrunk của Australia công bố kế hoạch đầu tư 30 tỷ USD vào Ấn Độ đến năm 2030 để xây dựng hệ thống trung tâm dữ liệu với tổng công suất hơn 5 gigawatt. Đây là một trong những khoản đầu tư nước ngoài lớn nhất từ trước đến nay trong lĩnh vực hạ tầng số của Ấn Độ.

Cùng với việc thu hút đầu tư, Chính phủ Ấn Độ cũng đang đẩy mạnh xây dựng năng lực tính toán trong nước. Theo chương trình Sứ mệnh AI Ấn Độ (India AI Mission), Chính phủ Ấn Độ cho biết đã huy động hơn 38.000 bộ xử lý đồ họa (GPU) phục vụ nghiên cứu và phát triển AI, đồng thời có kế hoạch bổ sung thêm khoảng 20.000 GPU trong giai đoạn tiếp theo. Nhiều chuyên gia gọi đây là nỗ lực xây dựng “chủ quyền AI”, nhằm tăng cường năng lực tự chủ công nghệ và giảm phụ thuộc vào các nền tảng nước ngoài.

Theo các chuyên gia, lợi thế lớn nhất của Ấn Độ hiện nay không chỉ nằm ở quy mô thị trường hơn 1,4 tỷ dân mà còn ở nguồn nhân lực công nghệ dồi dào. Chính phủ nước này đang triển khai nhiều chương trình đào tạo kỹ năng số và AI, đồng thời thúc đẩy chiến lược India AI Mission với mục tiêu xây dựng hệ sinh thái AI toàn diện, từ nghiên cứu, hạ tầng tính toán đến các doanh nghiệp khởi nghiệp.

Không chỉ tập trung vào phát triển công nghệ, AI đang được ứng dụng ngày càng rộng rãi trong đời sống và nền kinh tế Ấn Độ. Nhiều cơ quan nhà nước đã thử nghiệm sử dụng AI trong xử lý hồ sơ, soạn thảo văn bản và cung cấp dịch vụ công. Trong lĩnh vực khí tượng, các nhà nghiên cứu Ấn Độ cũng đang thử nghiệm các mô hình AI nhằm nâng cao khả năng dự báo các hiện tượng thời tiết cực đoan như mưa lớn cường độ cao và lũ quét, góp phần giảm thiểu thiệt hại do thiên tai.

Các khảo sát quốc tế gần đây cho thấy Ấn Độ thuộc nhóm quốc gia có tỷ lệ ứng dụng AI trong công việc cao nhất thế giới. Một số báo cáo mới về kinh tế số cũng đánh giá Ấn Độ nằm trong nhóm các quốc gia dẫn đầu thế giới về năng lực AI, phản ánh sự phát triển nhanh chóng của hệ sinh thái công nghệ nước này.

Tuy nhiên, cuộc đua AI cũng đặt ra nhiều thách thức cho Ấn Độ. Nhu cầu điện năng khổng lồ của các trung tâm dữ liệu, khoảng cách số giữa các vùng miền, vấn đề bảo mật dữ liệu và nguy cơ thiếu hụt nhân lực chất lượng cao là những bài toán mà New Delhi phải giải quyết trong những năm tới.

Dù vậy, với sự hậu thuẫn từ Chính phủ cùng dòng vốn đầu tư hàng chục tỷ USD đang đổ vào hạ tầng số, nhiều nhà phân tích cho rằng năm 2026 có thể trở thành một dấu mốc quan trọng, đánh dấu giai đoạn Ấn Độ chuyển từ vai trò là thị trường tiêu thụ công nghệ sang vị thế một trong những trung tâm phát triển AI có ảnh hưởng trên thế giới. Không chỉ hướng tới xây dựng các mô hình AI tiên tiến, Ấn Độ còn đặt mục tiêu đưa công nghệ này đến với mọi tầng lớp người dân thông qua các ngôn ngữ bản địa, qua đó tạo nên một mô hình phát triển AI mang dấu ấn riêng của quốc gia đông dân nhất thế giới.