Xử lý các công trình, dự án chậm tiến độ, tồn đọng kéo dài, nguy cơ thất thoát, lãng phí và cơ sở nhà, đất dôi dư sau sắp xếp tổ chức bộ máy đang là một trong những nhiệm vụ trọng tâm nhằm thực hiện hiệu quả chủ trương chống lãng phí.

Thời gian qua, dưới sự chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, các cấp ủy, tổ chức đảng từ Quốc hội, Chính phủ, các bộ, ngành Trung ương, các tỉnh ủy, thành ủy đã vào cuộc quyết liệt, tập trung lãnh đạo chỉ đạo, ban hành nhiều cơ chế, chính sách đặc thù để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc xử lý các dự án công trình tồn đọng kéo dài, tài sản, nhà, đất dôi dư.

Vừa qua, Quốc hội đã ban hành Nghị quyết 29/2026/QH16 về việc xử lý các dự án chậm tiến độ với các chính sách đặc thù để xử lý các vi phạm về đất đai và tháo gỡ khó khăn vướng mắc cho các dự án tồn đọng kéo dài.

Có thể khẳng định, đây là một cơ chế, một nghị quyết cởi trói, tạo bước đột phá trong xử lý các công trình, dự án khó khăn, vướng mắc.

Theo thông báo kết quả Phiên họp 30 của Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực (Ban chỉ đạo Trung ương), từ đầu năm đến nay, Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương đã rà soát, cập nhật thêm 1.501 công trình, dự án, nâng tổng số lên 4.492 dự án, công trình tồn đọng, kéo dài, có khó khăn, vướng mắc. Trong đó, đã hoàn thành xử lý 1.531 dự án (tăng hơn 500 dự án so cuộc họp Thường trực Ban Chỉ đạo Trung ương vào hồi tháng 3/2026).

Phó Trưởng Ban Nội chính Trung ương Đặng Văn Dũng cho biết, trong 1.531 dự án đã tháo gỡ vướng mắc có 273 dự án đã đưa vào khai thác sử dụng, tương đương với hơn 4.000 ha đất và tổng vốn đầu tư 286.000 tỷ đồng. Dù mới 273 dự án nhưng nguồn lực được khơi thông rất lớn.

Đối với các cơ sở nhà, đất dôi dư sau sắp xếp, đến nay, qua rà soát đã xác định cả nước có 30.595 cơ sở dôi dư; trong đó, đã hoàn thành xử lý, đưa vào khai thác, sử dụng 14.992 cơ sở.

Các cơ quan chức năng đã có phương án xử lý với 2.248 dự án khác. Cùng với đó, đã phân loại, xác định thẩm quyền, trách nhiệm quản lý, sử dụng, khai thác, xử lý cáccơ sở nhà, đất dôi dư.

Để tạo thêm cơ sở pháp lý và động lực đẩy nhanh tiến độ xử lý tài sản công dôi dư, ngày 24/6/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 31/2026/NQ-CP về các cơ chế, chính sách đặc thù nhằm đẩy nhanh tiến độ xử lý, khai thác nhà, đất dôi dư sau khi sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, sắp xếp đơn vị hành chính.

Theo nghị quyết này, Chủ tịch UBND cấp tỉnh được toàn quyền quyết định việc quản lý, khai thác các cơ sở nhà, đất dôi dư và các cơ sở nhà, đất dôi dư giao cho tổ chức quản lý, kinh doanh nhà của địa phương quản lý, khai thác, kể cả các cơ sở nhà, đất do các cơ quan, tổ chức, đơn vị thuộc Trung ương quản lý nhưng đã chuyển giao cho địa phương quản lý, xử lý hoặc địa phương thu hồi.

Yêu cầu được Chính phủ đặt ra là đảm bảo lợi ích tổng thể kinh tế, xã hội của địa phương; kiểm soát chặt chẽ các yếu tố ảnh hưởng tới quốc phòng, an ninh quốc gia, môi trường.

Việc ban hành Nghị quyết số 31 cho thấy quyết tâm rất lớn của Chính phủ trong việc hiện thực hóa các chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Đây không chỉ là giải pháp tháo gỡ những khó khăn trước mắt mà còn hướng tới mục tiêu xây dựng cơ chế quản lý tài sản công hiện đại, hiệu quả, gắn với trách nhiệm của người đứng đầu trong quản lý, sử dụng các nguồn lực được giao.

Cùng với Nghị quyết số 29 của Quốc hội về xử lý các dự án chậm tiến độ, đây được xem là một trong những giải pháp quan trọng nhằm thúc đẩy khai thác hiệu quả các nguồn lực đất đai, cơ sở vật chất, tạo thêm nguồn lực phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Năm 2026 hoàn thành xử lý dứt điểm cơ sở nhà, đất dôi dư

Tại Phiên họp 30 của Ban Chỉ đạo Trung ương, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm – Trưởng Ban Chỉ đạo yêu cầu, phải tạo chuyển biến đột phá trong phòng, chống lãng phí. Trong đó, Đảng ủy Chính phủ và các tỉnh ủy, thành ủy chỉ đạo quyết tâm trong năm 2026 hoàn thành xử lý dứt điểm các dự án, công trình tồn đọng, kéo dài, có khó khăn, vướng mắc và các cơ sở nhà, đất dôi dư sau sắp xếp bộ máy.

Đặc biệt là việc xử lý 3.896 cơ sở nhà đất bỏ trống, xuống cấp, sử dụng kém hiệu quả theo kiến nghị của Thanh tra Chính phủ. Đồng thời, phải kiểm điểm làm rõ trách nhiệm của tập thể, cá nhân không quyết liệt để tồn đọng kéo dài.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh yêu cầu phải tổng kiểm kê, số hóa, rà soát, đánh giá các nguồn lực của đất nước và phải trả lời cho được 5 câu hỏi: Nguồn lực nào đang tồn đọng? Nguồn lực nào phân bổ sai? Nguồn lực nào chưa định giá đúng? Nguồn lực nào phải kiến tạo mới? Ai chịu trách nhiệm tháo gỡ?

“Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu người đứng đầu, Bí thư các tỉnh ủy, thành ủy chỉ đạo rà soát đầy đủ, chính xác, có phương án xử lý cụ thể các dự án, công trình tồn đọng kéo dài”, ông Đặng Văn Dũng, Phó Trưởng Ban nội chính Trung ương đồng thời cho biết các công trình, dự án chưa có phương án xử lý thì trong quý III phải có phương án xử lý cụ thể và trong năm 2026 phải hoàn thành việc xử lý.

Nhấn mạnh các nhiệm vụ, giải pháp về phòng, chống lãng phí đã được xác định trong Nghị quyết số 04-NQ/TW Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV, Phó Trưởng Ban Nội chính Trung ương Đặng Văn Dũng cho biết, giải pháp đầu tiên, căn cơ, quan trọng nhất là “xây dựng văn hóa tiết kiệm, chống lãng phí trong toàn xã hội”.

Cùng với đó, tăng cường quản lý, sử dụng hiệu quả, bền vững các nguồn lực của nền kinh tế, nhất là trong các lĩnh vực then chốt như năng lượng, đất đai, tài nguyên, khoáng sản, tài chính, tài sản công, đầu tư công và các lĩnh vực mới, công nghệ mới.

Hoàn thiện tiêu chuẩn, quy chuẩn, định mức kinh tế - kỹ thuật, chế độ chi tiêu công phù hợp với thực tiễn, đáp ứng yêu cầu "hạch toán kinh tế" và hiệu quả xã hội.

“Tăng cường trách nhiệm người đứng đầu trong quản lý, sử dụng tài chính, tài sản công; đổi mới quản lý, quản trị, tái cơ cấu các doanh nghiệp và tổ chức tín dụng nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập, bảo đảm hoạt động hiệu quả, không để xảy ra thất thoát, lãng phí”, ông Đặng Văn Dũng thông tin.

Về phía Ban Nội chính Trung ương, đơn vị sẽ tích cực tham mưu chỉ đạo rà soát, hoàn thiện thể chế pháp luật để tháo gỡ vướng mắc. Trong đó, Ban Nội chính Trung ương sẽ tập trung tham mưu hoàn thiện thể chế pháp luật về quản lý sử dụng tài sản công, quy định về tiêu chuẩn định mức sử dụng, phân cấp trong quản lý sử dụng tài sản công.